Ömer Bin Abdulaziz R.A. Vefatı Ve Tavsiyeleri

   Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in sulh, sükûn idâresini çekemiyenler vardı. Bunlar, ehl-i bid’attan Haricîler ve menfaati zedelenenlerdi. Halifenin hayatına kıymak için çâreler aradılar. Nihâyet hizmetçi kölesini bin altınla kandırarak, bu mübârek zâtı zehirlettiler. Ömer bin Abdülazîz zehirlendiğini anlayınca kölesini çağırdı. “Ben sana bir fenâlık yapmadığım hâlde bu ihâneti bana niçin yaptın? Doğru söyle, seni affedeyim” deyince; köle yaptığı bu çirkin harekete pek pişman olup, üzüldü. Köle ağlayarak yerlere kapandı, yalvararak: “Yâ Emîr-el-mü’minîn! Bana bin altın vermek sûretiyle bu ihâneti yaptırdılar” dedi. Halife altınları getirterek, devlet hazinesine gönderdi. Köleyi affetti. Hasta halindeyken, kayın birâderi Mesleme İbni Abdülmelik ziyâretine geldi. Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in üzerinde bir gömlek vardı. Kızkardeşi Fâtıma’ya; “Emîr-ül-mü’minînin elbisesini yıkayınız” dedi. Tekrar geldiğinde gömleğin yıkanmamış olduğunu görerek kardeşi Fâtıma’ya; “Ben size gömleği yıkayınız, diye emretmedim mi?” deyince -bütün teb’asının hayat seviyesini yükseltip, ikibuçuk yıl bile sürmeyen hilâfetinin sonunda yirmibeş yıl zekât verilecek kimse bulunamamış olmasına rağmen, aldığı cevap hayret vericidir: “Vallahi başka gömleği yok ki, onu giydirelim de, bunu yıkayalım.”

    Yine yakınları dediler ki “Beyt-ül-mal’dan ailene birşeyler vasıyyet et, senden sonra onlar sıkıntıya düşmemeli.” Cevâbı akıllara durgunluk, tüyleri ürpertecek kadar müthiştir: “Çocuklarım şu iki tip insanlardan birisi olacaktır. İyi, sâlih insan veya kötü şerir insan. Sâlih insan olurlarsa, Kur’ân-ı kerîmin A’râf sûresi, yüzdoksanaltıncı âyet-i kerîmesinde buyurulan, “Ey Resûlüm! Müşriklere de ki; size karşı benim yardımcım, Kur’ân-ı kerîmi indiren Allahtır ve O bütün sâlihlere de yardımcıdır.” âyeti yetişir. Kötü insan olurlarsa, o takdîrde ben onları, günah işlemeleri için güçlendiremem. Çocuklarına dönerek “Evlatlarım! İki ihtimâl var. Ya sizi zengin edeceğim; o takdîrde babanız Cehennemi boylayacak. Yahut da fakîr kalacaksınız; babanız Cennete gidecek. Babanızın Cennete girmesi şartıyla fakîr kalmanızı, O’nun Cehennemi boylaması şartıyla, zengin olmayı tercih edin. Şimdi yanımdan ayrılın ve benden sonra sakın Beyt-ül-mal mes’ûllerini ta’cîz etmeyin. Şunu iyi bilin ki, size verilmesini vasıyyet ettiğim para miktarı sadece yirmibir dinardır.”

    Ömer  bin Abdülaziz‘in vefatı  yaklaştığı sırada yanına Halife Abdülmelik‘in oğlu Mesleme girmiş ve ona şöyle demişti. Çocuklarını mal namına her şeyden mahrum ettin. Onları başkalarının sırtına yük olarak bırakıyorsun. İşlerini yoluna koymak için bir çare bulmak gerek. Ya onları bana vasiyet et, yahut ailemiz içinde  benim mevkimde bulunan  bir kimseye vasiyet ederseniz çok iyi olur.  Onları bana bırakacak olursanız ben onların her işine bakarım.

    Bu sözler i işiten Ömer bin Abdülaziz, yatağına yaslanmış bir hale olduğu için kendisini oturtmalarını rica etti. Yatağına oturttular. Ömer bu teklife şu karşılığı verdi: Ey Mesleme! .. Çocuklarımı mal namına her şeyden mahrum ettiğimi söylüyorsun. Acaba bir hakları vardı da onu mu alıkoydum.  Hayır, böyle bir şey yapmadım. Başkalarının haklarını da çocuklarıma vermek istemedim. Onları sana veya senin gibi hanedandan birine emanet etmeme gelince; böyle bir şeye gerek görmüyorum. Çünkü ben onları Allah‘a emanet ediyorum. Benim oğullarım, Allah‘tan korkan kimselerdir.

    Ömer bin Abdülaziz bu sözleri söyledikten sonra çocuklarını çağırttı. Onlar da geldiler. Sayıların ondan fazla idi. Ömer,  onları tek tek baktı. Sonra gözleri yaşardı. Ve şöyle dedi: Ey evlatlarım! Sizler için canım feda olsun. Sizi Allah‘a emanet ediyorum. Sizi zengin bırakmak mukabilinde babanızın cehenneme girmesi ile sizi fakir bırakmak mukabilinde babanızın cennete girmesi gibi iki şık arasında kaldım. Sizi zengin olmanız mukabilinde cehenneme girmektense sizi fakir yaşamanız karşılığında cennete girmeyi tercih ettim. Kalkınız evladlarım. Allah hepinizi korusun ve rızkınızı ihsan etsin. Çocukları kalkıp gittiler. Fakat bunlardan hiçbiri sıkıntı ve yoksulluk çekmedi.(Ömer Rıza Doğrul," İslâm Büyükleri: İkinci Ömer", Selamet Mecmuası, İstanbul Ocak 1949, S. 4- 71, s. 15- 16.)

    Ömer bin Abdülazîz(r.a) hazretlerinin hastalığı ağırlaşınca tabib çağırdılar. Tabib, “Bu zehir içmiştir. Ben bunun hayatı hakkında teminat veremem” dedi. Halife “Sâde bana değil, zehir içmemiş olanların hayatı hakkında da teminat verme” buyurdu. Tabib, “Zehir içtiğinin farkında mısın?” dedi. Halife “Evet, mideme inince anladım” buyurdu. Tabib “Tedâviye hemen başlıyalım” dedi. Ömer bin Abdülazîz (r.a) “Hayır, ilacı, kulağımın arkasında olsa uzanıp onu almam. Rabbime kavuşmam, benim için daha güzeldir” buyurdu. 

    Hanımı Fatıma anlatıyor: Abdülaziz vefat ettiği son hastalığında, Allah ım ölümümü onlara hafif kıl, diye dua ederdi. Vefat ettiği gündü. Halifenin yatmakta olduğu odaya bir kapıyla açılan başka bir odada oturuyordum, içeriden Abdülaziz in sesi geliyordu. O, (Bu ahiret yurdunu yeryüzünde böbürlenmeyi ve bozgunculuğu istemeyen kimselere veririz. Sonuç Allah a karşı gelmekten sakınanlarındır.) Kasas Suresi 83. Ayet ini okuyordu. 

    Ölüm döşeğinde, bir ara ağlamağa başladı. “Niçin ağlıyorsun. Allah’u teâlânın yardımı ile nice sünnetleri ihyâ ettin. Adâletin ise çok yüksek idi” dediler. Bunlara cevaben buyurdu ki: “Ben Allah’u teâlânın huzûruna bütün milletin hesabını vermek üzere çıkacak değil miyim? Herkese âdil olarak davranabildiğimden emîn değilim. Yaptığım kusurlar da ayrı. Tabiî ki ben bundan dolayı korkuyorum ve ağlıyorum.” Bir ara “Beni oturtun” buyurdu. Oturttular. “Allahım, ben o kimseyim ki, bana emirlik verdin. Ben kusur ettim. Yanlış işleri yapmaktan beni nehyettin. Ben ise isyan ettim” diye üç defa söyledi. Sonra da:“Lâ ilahe illallah, ibâdete lâyık olan ancak Allahü teâlâdır” dedi ve başını göklere çevirip dikkatle baktı ve “Ben öyle kimseleri görüyorum’ki onlar ne insan ne de cindir”dedi.Sonra yerimden kalktım ve odaya girdim. Halife kıbleye dönmüş bir eliyle ağzını, diğer eliyle de gözlerini kapatmış upuzun yatıyordu, vefat etmişti.

    101 senesinin Recep ayının sonuna beş gün kala ya’nî 9 Şubat 720’de Şam yakınlarındaki Hunasi’den cenâzesi alınıp, Humus yakınlarındaki Deyr es-Sim’an mevkiine defn edildi.

    Vefâtından önce şöyle vasıyyet etti; “Ey Meymûn bin Mihrân! Velîd mezara konduğunda oradaydım. Yüzünü açıp baktım, yüzü simsiyahtı. Ben de mezara konduğum zaman yüzümü açıp bakınız.” Vefât edince vasıyyeti gereği yüzünü açıp baktılar, yüzü en genç günlerinden daha parlak, daha aydınlık ve güzeldi.

    Vefât edince, zamanın âlimleri ta’ziyede bulunmak için hanımının yanına gittiler. Halifenin vefâtıyla müslümanların büyük kayba uğradığını ve bu sebeple üzüntülerinin çok fazla olduğunu bildirdiler ve hanımına “Ömer bin Abdülazîz (r.a) hakkında bize malûmat ver. Çünkü onu en fazla tanıyan sizsiniz” dediler. O mübârek hâtun şöyle anlattı: “O da sizin gibi ibâdet ederdi. Lâkin bir husûsiyeti vardı ki, o da, Allah korkusunun çok fazla olması idi. Öyle ki, Allah korkusundan onun kadar titreyen birini daha görmedim. O her şeyini, insanlara hizmette harcadı. Halkın ihtiyâçlarını karşılamak, sıkıntılarını gidermek için bütün gün vazîfesi başında kalırdı. Akşam olduğu halde, ba’zı kimselerin işleri bitmezse, gece de devam ederdi. Eve girince, kendini namazgâhına atar, durmadan ağlardı. Gözleri şişerdi. Sonra baygın düşerdi. Her geceki hâli buydu. Bir gece, halkın ihtiyâçlarını, işlerini bitirdi. Sonra kendi şahsî malından olan kandili istedi. Sonra iki rek’at namaz kıldı. Namazdan sonra elini çenesine dayayıp tefekküre daldı. Gözyaşları yanaklarından akıyordu. Sabaha kadar bu şekilde ağladı. Şafak sökünce oruca niyet etti. Kendisine dedim ki; “Ey mü’minlerin emîri! Sizde bir hâl var. Sizi bu geceki gibi hiç görmemiştim.” Bana cevap olarak dedi ki: “Ben düşünüyorum ki, bu milletin beyazına siyahına halife oldum. Fakîr, garîb, kanaatkâr kendi hâlindeki biçâreleri, muhtaçları, zorla tutulan esîrleri, memleketin dört köşesindeki nice dertli ve kederlileri düşünüyorum ve anlıyorum ki, Allah’u teâlâ onların hepsinin hesabını benden soracak ve Muhammed aleyhisselâm da onların lehine ve benim aleyhime şâhidlik yapacak. Bu hâlde olan birinin sonunun ne olacağını düşünüyorum ve çok korkuyorum.”

    Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in vefâtından sonra Halife Zeyd İbni Melik, Fâtıma binti Abdülmelik’in Beyt-ül-mal’daki ziynet ve mücevherlerini iade etmek isteyince, O’na sadakatini şöyle ifâde eder: “Vallahi kabûl etmem. Ben Ömer’e sağlığında itaat edip de, vefâtından sonra isyan etmem.”

    Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in vefâtına bütün teb’ası üzüldü. Cenâzesi arkasında ağlayan bir rahibe sordular: “Bu kimse senin dininde değildi. Neden ağlıyorsun?” Cevâbı şu oldu: “Ben şunun için ağlıyorum: Yeryüzünde bir güneş vardı. Şimdi battı...”

    Mus’ab bin A’yun anlatır: “Ömer bin Abdülazîz(r.a) halife iken Kirman’da koyun güderdim. Koyunlar ile kurtlar birlikte dolaşırlardı. Bir gece ansızın kurtlar koyunlara saldırdı, içimden “Şu âdil halife ölmüş olmalı” dedim. Araştırıldı. Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in o gece vefât ettiği anlaşıldı.” Vefâtını cinnîler de haber verdi. Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in vefâtıyla ilgili, şâirin sözlerinden:

    O, büyük bir güneşti, doğmaz gayri bir daha,

    Matemini tutarak saçamaz nûr ve ziya.

    Sarardı güneş artık, karardı cihan bile.

    Yûnus bin Ebû Şebib: “Ömer bin Abdülazîz(r.a) hazretlerini, halifeliğinden önce gördüm. Etli ve gürbüz bir kimse idi. Halife olduktan sonra da gördüm. Öyle zayıflamıştı ki uzaklardan kaburga kemiklerini saymak mümkün idi” dedi.

    Ömer bin Abdülazîz, Ehl-i Beyt’e çok hürmet, izzet ve ikramda bulunduğundan, Hz.Ali(r.a)’nin torunu Fâtıma binti Hüseyin (rahmetullahi aleyha) buyurdu ki: “Ömer bin Abdülazîz(r.a) kalsaydı biz bir şeye muhtaç olmazdık.”

    Büyük evliyâ ve âlimlerden Süfyân-ı Sevrî hazretleri ve İmâm-ı Şafiî buyurdular: “Halîfeler beştir; Ebû Bekir, Ömer, Osman, Ali ve Ömer bin Abdülazîz(r.anhüma)’dir.”

    Fıkıh âlimlerinden Meymûn İbni Mihran buyurdu: “Âlimler, Ömer bin Abdülazîz’in yanında talebeydi.” Hocası meşhûr fıkıh âlimlerinden Mücâhid buyurdu: “Biz, Ömer bin Abdülazîz’e öğretmek için geldik. Hâlbuki dâima ondan öğrenir olduk.”

    Mâlik bin Dinar buyurdu: “Dili dönen, zahidim deyip duruyor. Zâhid, Ömer bin Abdülazîz gibi olur ki, dünyâ ayağına geldiği halde onu reddeder.”

    Ömer bin Abdülazîz(r.a)’den rivâyet olunur ki Bir kimse, “yâ Rabbî! Bana, şeytanın insan vücudundaki yerini göster” diye yalvardı. Rü’yâsında bir insan cesedi gördü. O cesed öyle şeffaf idi ki, insanın iç kısmı tamamen görünüyordu. Şeytanı, o cesedin sol koltuğu üzerinde, omuz ile kulak arasında kurbağa şeklinde oturuyor gördü. İncecik bir hortumu vardı. Hortumunu, o insanın kalbine sokmuş öylece vesvese veriyordu. O insan Allah’u teâlâyı hatırlayınca oradan uzaklaşıyordu.

    Ömer bin Abdülazîz(r.a), Kâ’be’nin fazîleti ile alâkalı olarak, Allah’u teâlânın Musa’ya (a.s) vahyini şöyle anlatıyor: “Mûsâ (a.s) Allah’u teâlâya “Yâ Rabbi! Hac, Kâ’be nedir?” diye sordu. Allah’u teâlâ buyurdu ki: “Bir beytimdir ki (evimdir ki) onu bütün beytlere tercih ettim. O hürmet edilen bir yerdir. Halîlim (dostum) İbrâhîm (a.s) onu öyle yaptı. Yeryüzünün her tarafından onu ziyârete gelirler. Aynen kölelerin, hizmetçilerin efendisine Lebbeyk ( emrine geldim) dediği gibi tehlîl ederek, telbiye okurlar.” Mûsâ (a.s) sordu ki: “Yâ Rabbi! Onlara verilecek sevâb nedir?” Allah’u teâlâ buyurdu ki: “Onları affedeceğim. Hattâ onları komşuları ve yakınları için şefaatçi kılacağım.” Mûsâ(a.s) sordu ki “Yâ Rabbi! Onların içinde, Hac yaparken harcadığı malı şüpheli olanlar ve kalbi temiz olmayanlar varsa onların durumu ne olacak?” Bunun üzerine Allah’u teâlâ buyurdu ki: “Onların iyileri hürmetine kötülerini bağışlayacağım.”

    Ömer bin Abdülazîz (r.a) bir gece namaz kıldı. Namazda, “Boyunlarında demirden la’leler ve zincirler bulunduğu zaman, bu vaziyette sıcak suyun içinde sürüklenecekler, sonra ateşte yakılacaklar.” (Mü’min Suresi, 71-72) meâlindeki âyet-i kerîmeyi okudu. Namazdan sonra bu âyet-i kerîmeyi tekrar tekrar okudu ve çok ağladı.

    Abbâsîler 750'de Emevî tahtını devirip ileri gelen Emevî yöneticilerinin mezarlarını deşmeye başladıklarında, dokunmadıkları tek kabir Ömer bin Abdulaziz'inki olmuş.

    Cuma hutbelerinde "innallâhe ye'muru bi'l-adli..." diye başlayan Nahl suresinin 90'ıncı ayetini okuma âdetini başlatan kişi, Ömer bin Abdulaziz. Hutbede sahabeye ve özellikle de Hz. Ali(r.a) ve ailesine sövülmesi adetini kaldırıp, yerine Nahl.90'ın okutulması geleneğini getirmiştir.

    Ömer bin Abdülazîz(r.a)’in insanlara rehber olan sözlerinden ba’zıları: 

    “Öfkelenme ve hırstan korunmuş olan kurtulmuştur.” “Takvâ sahibinin ağzına gem vurulmuştur.”Ömer bin Abdülazîz (r.a) akrabalarından birisine, yazdığı bir mektûbta şöyle demişti: “Eğer gece ve gündüzünde ölümü hatırlamağı şiar edinmek istersen, fânî (geçici) olana rağbet etmeyip, bakî (devamlı) olana yönel. Vesselâm.”

    Birgün Ömer bin Abdülazîz (r.a) cemâate hitaben şöyle konuştu:

    Ey insanlar! Sizler, ölüm için hedefler durumundasınız, ölüm sizden dilediğini seçer. Size yeni bir ni’met verildiği zaman, önceki ni’met orada sona erer. Ağıza bir lokma alınmasın, bir yudum su içilmesin ki, onunla beraber bir keder ve bir üzüntü olmasın. Dün geçti. O, sizin hakkınızda iyi bir şahittir. Bugün mühim bir emânettir. Onun kıymetini bilmek ve iyi değerlendirmek lâzımdır. Yârın, içinde hâdiselerle beraber gelmektedir. Sizi almak için gelen ölümün elinden kaçış nereye olacak. Sizler şu dünyâda, eşyalarını bineklerine yüklemiş, yolcularsınız. Yüklerinizi, buradan başka bir âlem de çözeceksiniz. Sizler, şu dünyâda sizden önce gelenlerin yerine geçtiniz. Fakat siz de yerinizi, sizden sonra gelenlere vereceksiniz. Sizin aslınız ve dünyâya gelmenize vesîle olanlar kalmadı. Sizler, onlardan dünyâya gelen kimseler olarak, nasıl bakî (devamlı) kalabilirsiniz? Sizler de bu dünyâdan göçeceksiniz.”

    Şam’da, bir minber üzerinde hutbe okudu. Allah’u teâlâya hamd ve senadan sonra üç şey söyledi. “Ey insanlar! İçinizi, kalblerinizi düzeltirseniz, zâhiriniz, dışınız da iyi olur. A’zâlarınız, gözünüz, kulağınız, elleriniz, ayaklarınız, hayır işler, Allah’u teâlânın beğendiği şeylerle meşgûl olur. Âhıretiniz için sâlih ameller işleyiniz. Böylece dünyânızı da korumuş olursunuz. Âdem’den (aleyhisselâm) itibâren, kendisine kadar bütün dedeleri ölüp gitmiş olan kimse de bir gün ölecektir.”

    Ömer bin Abdülazîz(r.a) başka birisine yazdığı mektûbunda ise, “İmdi, sana Allah’u teâlâdan korkmayı, Allahü teâlânın sana ihsân ettiği şeylerle, âhırete hazırlanmayı tavsiye ederim. Sen sanki ölümü tatmış, ölümden sonra olan şeyleri görür gibi amel yap. Günler ve geceler, sür’atle gidiyorlar, ömür her gün noksanlaşıyor. Ecel ise yaklaşıyor. Kötü amellerimizden dolayı Allah’u teâlâdan af ve mağfiret dileriz. Günahlarımızdan ve bu yüzden bize gazâb etmesinden O’na sığınırız.”

    Başka birisine ise mektûbunda: (Şöyle düşünün) Sanki kullar, Allah’u teâlânın huzûrundalar. Allah’u teâlâ onlara yaptıkları amelleri haber veriyor. Kötülük yapanları, bu işlerinden dolayı cezalandırıyor, iyilik yapanları da mükâfatlandırıyor. Öyleyse Allah’u teâlâdan korkun. Allah’u teâlânın verdiği iyilik ve ihsânlara karşı şükür vazîfesini yerine getirin. Ni’metlere şükredin. Çünkü ni’metlere şükretmek o ni’meti arttırır. Kendisinden kaçmak mümkün olmıyan ve ne zaman geleceği belli olmıyan ölümü çok hatırlayın. Kıyâmet gününü ve günün şiddet ve dehşetini de hatırlayın. Bunları çok hatırlamak, dünyânın geçici ve aldatıcı güzellik ve lezzetlerine, aldanmaktan korur. Dünyâda, kulluk vazîfesi olarak emredildiğin işlere dikkat et. Onların muhâsebesini yap.

    Ömer bin Abdülazîz (r.a)) şöyle buyurdu:“Sizden öncekilerin kabûl ettikleri bilgileri alınız. Onların söylediklerine muhalif, zıt olanları almayın. Çünkü önce geçen büyükler, sizden daha hayırlıdır.”

    Ömer bin Abdülazîz(r.a) hazretleri, veliahd Yezîd bin Abdülmelik’e şöyle yazdı: “Bismillahirrahmânirrahîm. Mü’minlerin emîri Ömer bin Abdülazîz’den, Yezîd bin Abdülmelik’e. Sana selâm eder ve sana kendisinden başka ilâh olmayan Allahü teâlâya hamdimi bildiririm. Benhastayım. Ağrı ve sızıya tutuldum. Buna rağmen üzerime aldığım işlerden mes’ûlüm. Allahü teâlâ yarın beni bunlardan hesaba çekecek, orada yaptıklarımı gizliyemiyeceğim. Eğer Rabbim, benden râzı olursa, ancak orada zelîl ve hakîr olmaktan kurtulurum. Eğer benden râzı olmazsa, yazık bana. O zaman benim hâlim nasıl olur. Allah’u teâlâ bizi, yüce rahmetiyle Cehennemden muhafaza buyurup, rızâsına kavuştursun. Bu bakımdan sana Allahü teâlâdan korkmanı, haram kıldığı şeylerden sakınmayı tavsiye ederim, insanlar hakkında Allahü teâlâdan kork, zulüm ve haksızlıktan uzak dur.

    En güzel söz Allah’u teâlâya hamd etmek (Elhamdülillah demek) ve O’nu anmaktır. Kim Cenneti seviyorsa, Cehennemden kaçar. Şimdi ecel gelmeden, ameller sona ermeden, Allah’u teâlâ insanları ve cinleri hesaba çekmek için huzûruna getirmeden önce, tövbeyi fırsat bilmeli ve af ve mağfirete kavuşmayı kazanç bilmelidir. Kıyâmette, hesap gününde, mazeret kabûl edilmez. O zaman bütün gizli şeyler ortaya çıkarılır. Herkes kendi başının çâresini arar. İnsanlar, amelleriyle gelirler. Herkesin amellerine göre durumu ayrı ayrıdır. O gün dünyâda, Allah’u teâlâ ve Resûlünün ( aleyhisselâm ) emirlerine uyup, yasaklarından uzak kalmış olanlara ne mutlu. Dünyâda Allahü teâlâya isyan ederek âhırete göçenlere o gün çok yazık. Onların o gün çok acınacak hâlleri var. Allah’u teâlâ seni, zenginliklerle imtihan ederse, onda orta yolu tut. Onu Allahü teâlânın rızâsına uygun yerlere sarf et, ondan fakirleri de faydalandır. Allah’u teâlânın emri olan zekâtını ver. Sakın övünme. Kendini beğenme. Kendini başkalarından üstün görme.”

    “Ey insanlar! Allah’tan korkun. Çünkü Allah’tan korkmak (takvâ) her şeyin yerine geçer ve hiç bir şey onun yerine geçemez.”

    “Bizden önce helak olanlar, hakkı engellemek ve zulüm yapmak yüzünden mahv oldular. Hak onlardan satın alınırdı ve zulümden korunmak için de fidye verilirdi.”

    “Şüphe hâlinde had cezalarını yerine getirmekten kaçının. Çünkü idârecilerin af ederek hatâya düşmesi, zulüm ederek, ceza çektirerek hatâya düşmesinden hayırlıdır.”

    “Müslümanlardan bir söz işittiğinde onu hayra yor, sakın şerre yorma!”

    Bir vâlisine yazdığı mektubunda:’“Ellerini müslümanların kanından, mideni malından, dilini ırzından uzak tut! Böyle yaparsan sana zeval yoktur.”

    “Namaz, seni yolun yarısına; oruç, tam Melik’in kapısına iletir. Sadaka ise Melik’in huzûruna çıkarır.”

    “Allah’u teâlâ bir kuluna verdiği ni’meti alıp da karşılığında sabrı nasîb ederse, ni’mete mukabil verdiği (sabır), o ni’metten daha efdaldir (kıymetlidir).”

    “Ölümü çok hatırla. Eğer geçim rahatlığı içindeysen bu sana darlık, ürperti getirecek; geçim darlığı içindeysen genişlik, ferahlık kazandıracak.”

    “Siz seferdesiniz. Yüklerinizin bağlarını bu diyarın dışında bir yerde çözeceksiniz. Siz, üzerinden çağlar geçmiş bir kökün dallarısınız. Kökleri yok olup gitmiş bir dalın hayatından ne çıkar ki?”

    “Ey insanlar! Allah mahlûkları yarattı ve onları uyuttu. Sonra onları uykularından uyandırıp, diriltecek. Her biri ya Cennete, ya Cehenneme sevk edilecek. Allaha yemîn ederim ki, biz eğer bu hakîkati tasdîk etmiş isek, buna uygun yaşamadığımız için ahmağız. Eğer bu gerçeği inkâr ediyor isek, o takdîrde hepimiz helakteyiz.”

    “Her yolculuğun kendine has bir azığı, hazırlığı vardır. Âhıret yolculuğu için de takvâyı azık edinin. Allahü teâlânın vereceği ni’metleri görmüş gibi sevinin ve vereceği cezayı, azâbı da görmüş gibi korkunuz. Tûl-i emele kapılmayın, zira tûl-i emel (bitmeyen istek, hiç ölmeyecekmiş gibi dünyâya dalmak) kalbinizi katılaştırır, düşmanınız olan şeytanın eline düşersiniz... Dünyâya aldanmış nice insanlar gördük. Huzûr ve se’âdet, ancak Allah’ın azâbından emîn olanlar içindir. Neş’e ve sevinç de kıyâmetin zorluğunu anlatanlar içindir. Kıyâmet günü zengin, fakîr herkesin ameli meydana çıkar ve hesap verirken öyle bir müşkilât ile karşılaşırsınız ki, eğer yıldızlar bununla karşılaşsa kararıp dökülür, dağlar dayanmaz erirdi. Cennet ve Cehennemden başka bir yer bulunmadığını ve bunlardan birine mutlaka gideceğinizi de biliyorsunuz. O halde ona göre hazırlanın...”

    “Allahtan korkun ve aşırı şakadan kaçının; zîrâ aşırı şaka, kin tutmağa, kin de kötülüklere sebep olur.”

    “Dünyâ ne kadar aldatıcı. Dünyâda üstün ve kıymetli, makam ve mevki sâhibi olmak, hiç fayda vermiyor. Genç olan ihtiyarlıyor. Her canlı sonunda ölüyor. Geçici ve aldatıcı olduğunu bildiğiniz halde sakın dünyâ lezzetleri ve zevkleri sizi aldatmasın. Birkaç günlük dünyâ hayatındaki geçici lezzetlere sarılıp, âhireti unutan, aldanmıştır. Hani, nerede bizden önce bu dünyâda yaşayanlar. Hani onlar, büyük ve modern şehirler kurmuşlardı. Büyük ve derin kanallar kazmışlar ve barajlar yapmışlardı. Onlar, bir göz açıp kapama denecek kadar, az bir müddet dünyâda kaldılar Burada, sıhhatlerine güç ve kuvvetlerine aldandılar. Bu yüzden günahlar işlediler. Halbuki, herkes onlara mallarının çokluğundan dolayı, keşke, onun serveti gibi bizim de olsa diyorlardı. Şimdi onların hâli ne oldu. Toprak onların bedenlerini yedi kemikleri kurtlara azık oldu. Fakat onlar, dünyâda iken, kuvvetli bir âile içerisinde idi. Evleri, güzel eşyâlarla döşeli ve hizmetçileri vardı Herkes kendisine ikrâmda bulunuyor, âciz kaldığı işlerde kendisine yardımcı oluyorlardı.”

    Ömer bin Abdülaziz‘in dostluk şartları ve evladlarına vasiyeti...

    Ömer bin Abdülaziz(r.a) son derece yüksek karakterli, temiz ahlâklı bir şahsiyetti. Devrinin en güzel ahlâk örneği  idi. Onun bu denli şahsiyetli, faziletli yapan olgu ikinci Halife Hz. Ömer(r.a) rehber edinmesiydi. İkinci Ömer(r.a), birinci Halife Ömer(r.a) gibi verdiği her sözü tutardı. Haktan yana tavır koyar, haklı ve doğru olana itibar ederdi. Hiç kimsenin yok yere üzülmesini istemezdi. Vali tayin ederken bile kendine özgü prensipleri vardı. Nitekim Ebu‘l Musa El-Eşari(r.a)‘nin torunu Bilal buna en manidar misaldir. Şöyle ki:

    Bilal, Halife İkinci Ömer tahta geçtikten sonra Şam‘a gelerek huzura kabul edilir, daha sonra camilere devam ederek namazla niyazla meşgul olur; Halife Ömer onun takvasına bakarak adamlarından biri olan Alâ‘ya  Bilal ile ilgilenmesini emreder  ve ona "Bu adamın iç yüzü de dış yüzü gibi ise onu Irak Valisi olarak atamak istiyorum. Bu adamı takip ve bana haber getir" emrini verir.

    Âla kalkıp Bilal‘in yanına gider ve ona hitaben, Halifeye olan yakınlığımı biliyorsun? Seni Irak Valiliği için tavsiye edersem, bana ne verirsin?

    Bilal şu karşılığı verir: Bir yıllık kazancımı sana veririm. Onun bir yıllığı ise yirmi milyon akçe idi.

    Âlâ, bunu kendisine yazılı bir taahhütle vermesini ister. Bilal de evine koşarak bu taahhüdüni yazar ve ona verir. O da bu taahhüdü ihtiva eden  mektubu Halife İkinci Ömer(r.a)‘e verir. Halife mektubu okur ve Bilal‘i vali tayin etmekten vazgeçer. O zaman Kufe Valisi olan Abdurrahman bin Zeyd bin El-Hattab‘a şöyle bir mektup yazar:"Bilal, dindar görünerek bizi aldatmak istemiştir. Biz de az kalsın yanılıp, aldanacaktık. Fakat onu denedik ve bu denemede onun ehil olmadığını gördük."

    Ömer Bin Abdülaziz(r.a) hak yolunda hatır ve gönül tanımazdı. Davacılar arasında tam bir eşitlik gözetirdi. Bir defasında Deyr İshak ahalisi, amcazadesi Mesleme‘yi şikâyet etmişlerdi. Mesleme şilte üzerinde yanında oturuyordu. Halife Ömer(r.a) onu şöyle uyardı: Hasımların ayakta durdukları halde, senin şilte üzerinde oturman doğru değildir. Bu uyarı üzerine Mesleme ayağa kalkmış, hasımlarıyla yan yana durmuş, Ömer(r.a)‘de davayı dinledikten sonra akrabası Mesleme aleyhine karar vermiştir.

    Tevazusu ise adaletiyle paraleldi. İnsanları hayran bırakırdı. Onun yakın adamlarından biri olan Raca, bu bağlamda şu vakayı anlatır:"Bir gece beraber oturmuş, konuşmuştuk. Arada kandil bozulduğu için düzeltmek üzere kalktım. Fakat Halife beni oturttu. Bütün ısrarlarım boşa gitti. Çünkü şöyle demişti:"Misafirine iş gördüren bir adam, kötü bir adamdır."Halife İkinci Ömer, meclisine devam edenlere dostluğa verdiği ehemmiyeti öne çıkarır ve dostluk için şu beş şartı sıkça tekrarlardı:Bana dost olmak isteyenler beş esasa saygı göstermelidir:1-Adalet namına farkına varamadığım bir şey varsa, beni irşad etmek2-.İyilik etmek husussunda beni teşvik etmek.3-Bir talebi olup da bana bildiremeyenlerin taleplerini bana iletmek.4-Yanımda hiç kimseyi küçümsememek, aşağılamamak.5-Daima güvenli olmak...Bu esasa saygı gösteren kimseler, benim dostumdur. Aksi halde bu özellikleri  taşımayanlar bana dost olmaktan çıkar ve yanıma girmemesi, meclisimize gelmemesi icab eder.*