H.Z. Mus'ab Bin Umeyr R.A.

    Ashab-ı Kirâm’ın Büyüklerinden, İlk Müslüman Olanlardan ve İslam’a Çok Büyük Hizmetlerde Bulunan, İlk Öğretmen, Medine’ye İlk Hicret Eden, Efendimiz’ e (s.a.v) En Çok Benzeyen, Uhut Şehidi.

    NESEBİ: Mus'ab b. Umeyr b. Haşim b. Abdi Menaf b. Abdiddar b. Kusay, b. Kilâb b. Mürre el-Kureşî el-Abderî.Babası Umeyr, annesi Hunnas bint Malik'tir. Karı-koca Umeyr ve Hunnas, çok zengin bir aile idiler. Künyesi; Ebû Abdullah'tır.1 Ebû Muhammed diye künyelendiğini söyleyenler de vardır.2.Zeynep adlı bir kızından bahsedilir ki, bu kızın annesi Hamne bint Cahş'tır. Dolayısıyla Hamne, Mus'ab(r.a)'ın zevcesi olmaktadır.Sâbıkûn-ı İslâm'dan olup, İslâm'a girdikten sonra Hz. Peygamber (s.a.v) kendisine "Mus'abü'l-Hayr" ünvanını vermiştir. Bi'set'in 7. yılında Müslüman olan Mus'ab(r.a), hicretin 3. yılında Uhud'da şehid düştü. Dünya hayatında mü'min olarak 9 yıl kaldı. Vallahi, onun yani Mus'âb ibn-i Umeyr(r.a)'in veya Müslümanlar arasındaki lâkabına göre Mus'âbu'l-Hayr'ın şahane bir hikâyesi vardır.Efendimiz(s.a.v.)'in yetiştirdiklerinden güzide ashaptan biridir. Fakat o, herhangi biri miydi? Şüphesiz onun hayat hikâyesi bütün insanoğlu için bir şereftir...

    Mus'ab b. Umeyr(r.a), Kureyş'in Abdüddaroğullarındandır. Abdüddaroğulları cahiliye devrinde, "liva, sidane ve hicabe' görevlerini kabilenin sancaktarlığını yapıyorlardı. Bir rivayete göre "nedve"görevi de onlardaydı. Bunlardan anlaşılacağı üzere bu kabile, cahiliye devrinde etkili bir statüye sahipti ve Haşimoğulları ile aralarında da öteden beri husûmet vardı. Bu sebeple Hz. Muhammed (s.a.v)'in peygamberliğine Mekke'de şiddetle muhalefet etmeleriyle tanınmışlardı. Bu kabilenin bazı simaları halka eski Rum ve Acem masalları anlatarak güya Hz. Peygamber (s.a.v)'in okuduğu Kur'ân âyetlerini etkisiz hale getirmek istiyorlardı. (Liva: Sancaktarlık. Savaşlarda Kureyş bayrağını taşırlardı. Hicâbe: Kâbe hizmetkârlığı, Sidâne: Kâbe perdedârlığı. (Bu vazife, babadan oğula geçerdi)Nedve: Câhiliye Mekke'sinde Kureyş'in biraraya gelip problemlerini konuştukları meclis.) 

    MUS’AB(r.a) IN ÖZELLİKLERİ VE İSLAM'DAN ÖNCEKİ DURUMU

    Hem annesi hem de babası tarafından Kureyş'in asîl ve zengin bir âilesine mensub olan Mus’ab(r.a), gâyet râhat bir hayat sürüyordu. Orta boylu, güzel yüzlü, nâzik ve yumuşak huylu, son derece zekî idi. Güzel konuşurdu. Mekkeli gençler arasında en yakışıklı, en güzel elbiseler giyen ve en güzel kokular sürünen o idi. O gençliğine rağmen meclislerin vazgeçilmez insanı, her mecliste bulunması istenen bir şahsiyet olmuştu sözlerinin güzelliği ve aklının üstünlüğü kendisine bütün kalbleri ve kapıları açıyordu onu dinleyen muhabetine doymuyordu. Akl-ı selîm sâhibi olduğundan, putların bir fayda veya zarar veremeyeceğini bilir onlara tapılmasından nefret ederdi. Annesi tarafından en iyi şartlar altında refah ve bolluk içinde yetiştirilmişti. Güzel yüzlü ve zengin olduğundan Mekke halkı ona gıpta ile bakardı. Anne ve babası onun üzerine titrerdi. Özellikle, annesi, oğluna güzel elbiseler giydirir ve güzel kokular sürerdi. Bir defasında Hz. Peygamber(s.a.v) de onun hakkında şöyle buyurmuştu:"Mekke'de Mus'ab b. Umeyr(r.a)'den daha güzel giyinen, daha yakışıklı ve nimetler içinde yüzen başka bir genç görmedim" (İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ, Beyrut 1960, III, 116)

    İSLAMİYETİ KABULÜ

    İşte Mus'ab, böyle bir sülâlenin içinde büyümüştü. Akranları arasında en çok para belki de onun cebinde bulunurdu. Son derece müreffeh bir hayatın içinde bir eli yağda, bir eli balda yakışıklı bir delikanlı idi. Fakat emsallerine göre temiz bir kalbe sahipti, tab'an putları sevmezdi. Fıtraten tevhide meyyaldi. Bu yüzden olmalı ki, sülâle ve aile yönlendirmesinin tam aksine İslâm'a ilk girenler arasında yerini aldı. 

    Mus'ab(r.a)'ın erişemediği herhangi bir dünya nimeti yoktu. Ancak manevi bir boşluk, ruhi bir bunalım içerisindeydi. Mekke’de yüksek yerlere çıkar ve Mekke’nin manzarasını izlerdi, bir arayış içerisindeydi, buda onu tatmin etmedi. Bir gün evden çıkıp Mekke sokaklarında geçerken yolu Habbab bin Eret(r.a)in dükkânı üzerinden geçiyordu. Mus’ab(r.a)da onu ziyaret etmek istiyordu. Habab bin Eret (r.a)uzaktan Mus’ab bin Umeyri(r.a) görünce İslam’a davet etmesi halinde acaba Mekke’nin bu en ihtişamlı gencine daveti sunması halinde daveti kabul eder miydi aklına geldi. Mus’ab bin Umeyr(r.a) Habab bin Eret(r.a)e yaklaşınca kendisinden daha dertli olduğunu gördü ve sordu kendisine “Ey Habbab seni düşündüren şey nedir?” Habbab bin Eret, Mus’ab bin Umeyr(r.a)e dediki “senin bu halini düşünüyorum” dedi ve İslam’a davet etti. Ruhi bir boşluk içerisinde olan Mus’ab bin Umeyr(r.a) davete icabet ederek Habab bin Eret(r.a) ile birlikte Resûlullâh’ın (s.a.v.) Dar-ı Erkam’da hemen huzuruna vardı ve Müslüman oldu. (İbnü'l-Esîr, Üsdü'l-Gâbe. V. 181; İbn Hacer, el-İsâbe, III,421.) 

    MUS’AB BİN UMYER(r.a) İMAN EDERKEN MÜSLÜMANLARIN DURUMU

    Mus'ab (r.a) bu yaşantısını sürdürürken, Mü'minler Dâru'l Erkam'da muhasaraya alınmıştı. Mü'minlerle ticaret yapmak, konuşmak, dostluk, yardımetmek, evlenmek, bir arada bulunmak yasaklanmıştı. Mü'minler her bakımdan muhasara altına alınmışken, açlık, fakirlik, zulüm, işkence dayanılmaz boyutlara ulaşmışken, Dâru'l Erkam'ın kapısını, Mekke'nin göz bebeği bir genç çalıyordu. Mus'ab (r.a), Kâinatın Efendisi (s.a.v)'i dinliyor, bir daha bir daha ve sonuçta kararını veriyordu. “Ya Resûlullah! Allah'a ve Resulüne iman ettim."

    O sırada Mekkeliler, Müslümanlara yoğun bir baskı uyguladığından, Hz. Mus'ab(r.a) Müslüman olduğunu ailesinden gizlemek zorunda kalmıştı. Ama o, Peygamberimizi gizlice ziyaret etmeyi de ihmal etmezdi namazlarını gizlice kılıyordu. Ne var ki Osman b. Talha, Mus'ab(r.a)'ın namaz kıldığını görüp durumu annesi ile akrabalarına bildirmişti. Bunun üzerine akrabaları yakalayıp hapsettiler. Mekke'nin bu nazlı ve zengin genci için artık çile dolu zor günler başlamıştı.Yolundan dönmesi, İmanından vazgeçmesi için ona baskı ve işkenceler yaptılar. Fakat dininden vazgeçiremediler. Ailesinin sevgili oğullarına yapmadığı eziyet kalmadı. Onu dininden döndürmek için evlerindeki bir mahzene hapsederek günlerce aç ve susuz bıraktılar. Arabistan'ın yakıcı güneşi altında ağır ve tahammülü zor işkenceler yaptılar. Fakat Mus'ab bin Umeyr(r.a), bu ağır ve acımasız işkenceler karşısında sabır ve sebât göstererek aslâ İslamiyet’ten dönmedi. Her seferinde bütün gücüyle haykırıyordu: “Lailahe illallah Muhammedün Resulullah.”Allahtan başka tapılacak, ibadet edilecek ilâh yoktur. Muhammed aleyhisselâm O'nun peygamberidir”.

    İslâmiyet'i kabûl ettikten sonra Mekke'de sıkıntı ve işkencelere mâruz kalan Mus'ab bin Umeyr, Resûlullahın izniyle iki defa Habeşistan'a hicret etti. Bir müddet orada kalıp, her türlü sıkıntıya katlandı. Genç yaşında Allah için her şeyi terk etti.

    Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ashabıyla beraber otururlarken Mus’ab (r.a.), huzuruna geldiğinde Resûlullâh ashabına şöyle buyurdu: “Sizden biriniz sabahleyin bir elbise, akşamleyin başka bir elbise giydiği, önüne bir tabağın konulup öbürünün kaldırıldığı ve Kâbe’nin örtüldüğü gibi evleriniz de sizi örttüğü zaman ne yapardınız? Ashap, “Ya Resulallah! O günkü halimiz bu günkünden daha iyi olurdu. Geçim sıkıntımız olmaz ve biz de kendimizi ibâdete verirdik,” dediler. Bunun üzerine Resûlullâh (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Hayır, siz bu gün o günkünden daha hayırlısınız.”

    Resûlullâh (s.a.v.) ona övgüde bulundu, onu medhetti ve şöyle buyurdu: “Allah’a hamdolsun. Ben Mus’ab’ı görmüştüm. Kureyş’ten hiçbir genç anne-babasının yanında onun kadar imkâna ve nimete sahip değildi. Fakat Allah’a ve Resûlü’ne olan sevgisi ona bütün bu imkânları terk ettirdi. ”Mekke’de Mus'ab b. Umeyr'den daha güzel giyinen, daha yakışıklı ve nimetler içinde yüzen başka bir genç görmedim." (İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ, Beyrut 1960, III, 116).

    Bu işkence ve eziyetler birinci Habeşistan hicretine kadar devam etti. Habeşistan’dan döndüğünde artık akrabaları ona eziyet etmekten vazgeçmişti.

    MUS’AB BİN UMYER(r.a) İMAN ETMEKLE NELERDEN VAZGEÇTİ

    1- Mus'ab (r.a) iman ederek, bolluk ferah içindeki bir hayatı bırakarak açlığı seçti. Mus'ab (r.a) iman ile lüks ve saltanatı bırakarak, ailesi, eşi, dostu tarafından aşağılanmayı dahi göze alarak imanı seçti, (Bizdeki karşılığı safımızın belirlenmesi, hangi safta olduğumuza karar vermemiz gerekiyor. Mus’ab(r.a) gibi kibrimizi, gururumuzu yenerek sade ama inançlı, ahrette karşılığı olan bir yol mu seçeceğiz, yoksa kibrimize yenik düşerek sürü psikolojisi ile taklitçiliğin arakasından dalarak, gaflete,küfre, zulme mi yöneleceğiz.

    2- Mus'ab (r.a) iman ederek, peşinde koşan dünya nimetlerini terk ederek, ilahi bir yol seçti. (bizdeki karşılığı hayatımıza sınır koymak ve sınırlarımızı bilmektir. Özellikle başımıza musallat olan sanal ortamı kontrol altına almaktır üzerimizdeki hâkimiyetini kırarak kendi hâkimiyetimizin altına almaktır bu konuda ve diğer birçok konuda gençler olarak nefsimizi kontrol altında tutmamızdır. Ruhumuzu özgürleştirmektir. Bağımlılığımızı yenip Müslümanlığımızın farkındalığını bilmektir. Rahat yaşadığımız bu ortamın ve imkânların değerlendirilmesini bilmektir

    3-Mus'ab (r.a) iman ederek, rahat ve özgür ortamı terk ederek, meşakatli bir hayatı seçti. (Bizdeki karşılığı dünyada hayatın rahat zevk sefa içerisinde geçmeyeceği Müslümanların bir takım imtihanlardan geçirileceğini bilmemizdir. Musibetler olacak ama bunlar karşısında ayakta durmamızdır.

    4- Mus'ab (r.a)iman ederek, bütün dünya nimetlerini elinin tersi ile iterek, Allah ve Resûlü (s.a.v)'i seçti. (Bizdeki karşılığı Allah’ın bize vermiş olduğu nimetleri Bilinçli Dengeli Bir şekilde kullanmaktır.)

    5-Mus’ab (r.a)hep verenlerden idi, şehid olduğunda üzerinde ki elbisesinden başka bir şeyi yoktu. (Bizdeki karşılığı elimizden geldiğince paylaşmak İnfak etmektir. Maddi İmkânlara aşırı dalmamaktır helali Haramı Bilmektir.) işte tüm bu sıkıntıların bir parçası olan Musab bin Umeyr(r.a)in bir derdi daha vardı, annesi. Onu imanından vazgeçirmek için her türlü baskıyı yapıyordu, ama Musab(r.a) tüm bunlara göğüs gerdi ve bir fırsatını bularak ilk hicret edenler ile hicret etti.

    HİCRETİ 

    Babası, annesi onu, Haşimoğullarından birine tâbi olduğundan dolayı hapsettiler. Müslümanlarla buluşup görüşmesini engellediler; İslâm'dan uzaklaşması, Hz. Peygamber (s.a.v)'e tâbi olmaktan vazgeçmesi için çeşitli maddî ve psikolojik müeyyideler uyguladılar, türlü baskılar yaptılar. Ebeveyn şefkati ile ailenin eski inancına döndürebileceklerini düşündüler, fakat bir sonuç alamadılar. Bütün güzel elbiselerini, ayakkabılarını aldılar, cebindeki paraya el koydular, onu tam bir yoksulluğa iterek bu yeni hayata dayanamayacağı ümidi ile kendilerine dönmesini beklediler. Fakat umduklarını bulamadılar. Mus'ab (r.a) bir yolunu bularak bi'setin beşinci yılında ilk kafile ile Habeşistan'a hicret etti. Böylece İslâm tarihinin ilk muhacirleri arasında yerini aldı. Artık, üzerinde güzel elbiseler yoktu. Yüzü, ezâya, cefâya uğramanın yıpranmışlığını yansıtıyordu. Bu nedenle Habeşistan hicreti onun dünya nimetlerinden vazgeçişinin fiilî bir ifadesi ve Allah için yaptığı cihadının önemli bir safhasını teşkil ediyordu. Hz. Peygamber (s.a.v), onu bu yeni yoksul çehresiyle görünce, baba ve annesinin sağladığı maddî imkânların hepsini Allah ve Rasûlü (s.a.v)'ın sevgisi uğruna terk edebilen bir mü'mine sahip olduğundan dolayı Cenâb-ı Hakk'a hamd ediyordu.

    Mus’ab, dininden ve davasından dönmedi. Sahip olduğu bütün imkânları elinin tersiyle iterek Müslümanların yanında yer aldı. Mekke’nin ileri gelenleri de fırsat buldukça ona hakaret ettiler, onunla alay ettiler, çeşitli eziyetlerde bulundular. O, her seferinde hakkı haykırdı. Tertil üzere okunan Kur’an’a kulak verdi, hiçbir sözünü kaçırmamaya çalışarak Allah Resulünü dinledi, kardeşlerinin saflarına güç ve güzellik kattı.

    Risaletin beşinci yılında Mekke’de sıkıntı ve işkencelerin artması üzerine, Hz. Peygamber(s.a.v)Efendimiz, Habeşistan’a hicret edenlere onun da katılmasını istedi. Bir müddet Habeşistan’da kalan genç Mus’ab; hicreti, gurbeti, zorluğu, dayanışmayı ve kendini yetiştirip özgüven sahibi olmayı farklı boyutlarıyla ve farklı bir mekânda öğrenmiş, pekiştirmiş oldu. Bir süre sonra Mekke ileri gelenlerinden bazılarının İslam’a girdiği yolunda yanlış bir haber duyulunca 38 kişiyle birlikte geri döndü ve 621’deki Birinci Akabe Biatine kadar Mekke’de kaldı. Onun bu gelişini Hz. Ali(r.a) şöyle anlatmaktadır: “Resulullah(s.a.v) ile oturuyorduk. Bu sırada Mus’ab bin Umeyr(r.a) geldi. Üzerinde yamalı, eski bir elbiseden başka giysisi yoktu. Resulullah(s.a.v), onun bu hâlini görünce, mübarek gözleri yaşla doldu ve şöyle dedi:” Kalbini Allah Teâlâ’nın nurlandırdığı şu kimseye bakın! Anne ve babası, onu en iyi yiyecek ve içeceklerle besliyorlardı. Zengin ve rahattı. Allah için bunların hepsini terk etti. Allah ve Resulünün sevgisi, onu gördüğünüz hâle getirmiştir.” (İbn Sa'd, Tabakât, III, 116.)

    Ashaptan Hz. Bera b. Azib(r.a)'in beyânına göre Mus'ab b. Umeyr (r.a), böylece Medine'ye ilk hicret eden muhacir unvanını da alıyordu. İkinci muhacir ise İbn Ümmi Mektum(r.a) idi.( İbnü'l-Esîr, V, 182; İbn Sâ'd, age, III, 117.)

    İSLAM’İN İLK ELÇİSİ ÖĞRETMENİ HZ.MUS’AB’ BİN UMEYR(r.a)

    Birinci akabe biatında bulunan on iki Medineli Müslüman, Medine halkını Allah’ın kitabına davet edecek, İslam’ı bütün yönleriyle yaşayıp anlatacak bir kimse göndermesi için Peygamberimiz’e (s.a.v.) bir mektup yazdılar.

    Bu tarihte Resûl-i Ekrem(s.a.v), Medineliler’in isteğiyle onuİslâm’ı tebliğ İçin İslâm tarihinin ilk muallimi olarak görevlendirdi; Es’ad b. Zürâre’nin evinde kalan ve onun desteğiyle verimli bir çalışma yürüten Mus’ab(r.a), Peygamber (s.a.v)Efendimizin tebliğ tarzını çok iyi kavraması, Kur’ân-ı Kerîm’den o zamana kadar inmiş âyetleri ezbere bilmesi ve etkili konuşmasıyla Üseyd b. Hudayr ve Sa’d b. Muâz(r.anhüma)gibi tanınmış şahsiyetlerin Müslüman olmasını sağladı.

    MEDİNE'DE

    Es'ad bin Zürare (r.a) Medineliler ‘in içinde ilk Müslüman olan altı kişiden biriydi. Mus'ab bin Umeyr kısa zamanda Medîne'ye vardı. Orada kendisini büyük sevinçle karşıladılar. Es'ad bin Zürâre'nin evine yerleşti. Ev sâhibi Medîneli ilk Müslümanlardan idi. Orada insanlara dinlerini öğretmeye başladı.Mus'ab bin Umeyr(r.a)'in büyük gayretleri ve hizmetleri netîcesinde İslâmiyet, Medîne'de sür'atle yayıldı. Öyle ki, İslâmiyet her eve girmiş, iman etmeyen kalmamıştı.

    Mus'ab bin Umeyr(r.a), Medîne'de Es'ad bin Zürâre(r.a)'nin evinde Kur'ân-ı Kerim öğretiyor ve İslâmiyet'i anlatıyordu. Onun bu hizmetiyle Medîne'de çok kimse Müslüman oldu. Medîne'de bulunan kabîle reîslerinden Sa'd bin Muâz, Üseyd bin Hudayr henüz Müslüman olmamışlardı. Bunların durumu çevreyi etkiliyor, İslâmiyet'in hızla yayılmasını engelliyordu.

    Bir gün Mus'ab bin Umeyr(r.a), bir bahçede, etrafında bulunan Müslümanlara dini anlatıyor, sohbet ediyordu. Bu sırada Evs kabilesininreislerinden olan Üseyd, elinde mızrağı olduğu hâlde hiddetli bir şekilde gelip, şöyle konuşmaya başladı: “Sözümüzüdinle. Siz bize niçin geldiniz, insanları aldatıyorsunuz? Hayâtınızdan olmak istemiyorsanız buradan derhâl ayrılın!”

    Onun bu taşkın hâlini gören Mus'ab bin Umeyr(r.a); “Hele biraz otur! Sözümüzü dinle. Maksadımızı anla, beğenirsen kabûl edersin. Yoksa engel olursun”, diyerek gâyet yumuşak ve nâzik bir şekilde karşılık verdi.

    Üseyd sâkinleşip; “Doğru söyledin, dedi ve mızrağını yere saplayarak oturdu.Mus'ab bin Umeyr ona İslâmiyet'i anlattı ve Kur'ân-ı kerîm okudu. Kur'ân-ı kerîmin eşsiz belâgatı ve tatlı üslûbunu işiten Üseyd kendini tutamayıp; Bu ne kadar güzel, ne kadar iyi bir sözdür. Bu dîne girmek için ne yapmalı, diye sordu.”

    Güzel yüzlü, tatlı dilli öğretmen cevap verdi:” Lâ ilâhe illallah Muhammedün resûlullah” demek kâfidir.

    Mus'ab bin Umeyr(r.a)'in, bu sözü üzerine Kelime-i şehâdeti söyleyip Müslüman olan Üseyd, sevincinden yerinde duramadı ve:”Ben gidip arkadaşlarıma da anlatayım, diyerek ayrıldı.Evs kabilesininreisi Sa'd bin Muâz'ın ve kabîlesinin yanına varınca, Müslüman olduğunu söyledi. Bunu gören Sa'd şaşırarak hiddetlendi ve Mus'ab bin Umeyr'in yanına koştu. Yanına varınca sert ve kızgın bir tavırla konuşmaya başladı.

    Mus'ab bir Umeyr(r.a), ona da gâyet yumuşak konuştu ve oturup biraz dinlemesini söyledi. Sa'd, bu nâzik konuşma karşısında yumuşayıp oturdu ve konuşulanları dinlemeye başladı.

    Mus'ab bin Umeyr(r.a), ona da İslâmiyet'i anlattı ve Kur'ân-ı Kerimden bir miktâr okudu. Kur'ân-ı Kerim okunurken Sa'd'ın yüzü birden bire değişiverdi. O da orada Müslüman oldu. Kendinde duyduğu üstün bir hâlin ve râhatlığın şevkiyle derhâl kavminin yanına gidip onlara şöyle dedi: “Ey kavmim beni nasıl biliyorsunuz?”

    İlk Cuma Namazı

    “Sen bizim büyüğümüz ve üstünümüzsün. Öyle ise Allah'a ve Resûlüne îmân etmelisiniz... Îmân etmedikçe sizin erkek ve kadınlarınızla konuşmak bana harâm olsun.Bunun üzerine kavmi hep birden İslâmiyeti kabûl etti. O gün kabîlesinden îmân etmedik kimse kalmadı.”

    Ensâr-ı kiram, Resûlullahdan izin alarak Sa'd bin Heyseme'nin evinde ilk defâ Cum'a namazını edâ ettiler. Medîne-i münevverede ilk kılınan Cum'a namazı bu oldu. (İbn Sâ'd. Tabakât, III, 117; İbn Abdi'l-Ber, el-İstiâb (İsâbe Hamişinde), III, 469; Abdü'l-Celil Şelebî, Mus'abü'l-Hayr, Mecelle-tü'I-Ezher, (sy., 5), s. 1049-1054, Kahire 1976.)

    AKABE BİATINDA

    Medîne'de gösterilen başarılı bir tebliğ yılından sonra Mus'ab, b. Umeyr (ra) bi'setin 13. (M. 622) yılında hac mevsiminde ikisi kadın olmak üzere yetmiş beş kişi ile Mekke'ye geldi, ebeveyninin yanına hiç uğramadan ilk önce Hz. Peygamber (sav)'e gitti, bir yıl içinde yaptığı tebliğ faaliyeti ile ilgili bir rapor sundu. Hz. Peygamber (s.a.v) çok memnun oldu ve ona teşekkür etti, hayır dua buyurdu. Böylece Hz. Mus'ab, İslâm tarihine hicretin müjdecisi olarak damgasını vuran. II. Akabe Biatı'nın hazırlanması ve gerçekleştirilmesinde mühim vazifeler icra etmiş oldu. Mus'ab(r.a), bu biati takip eden Zilhicce, Muharrem ve Safer aylarında Mekke'de kaldıktan sonra tekrar Medine'ye döndü.

    Hicretten sonra Rasûl-i Ekrem (sav) onu muhacirlerden Sa'd b. Ebî Vakkas (r.a), ensardan da Ebû Eyyûb el-Ensârî (r.a) ile kardeş yaptı. Tebliğ için vazifelendirildi Böylece Medine'ye ilk hicret eden sahabi Mus'ab b. Umeyr oluyordu. Medine'de ilk cuma namazını da Mus'ab b. Umeyr kıldırdığı kaynaklarda ifade edilir. (İbn Sa'd, a.g.e., III/118).

    Bir yıl sonra Mekke'ye, hac mevsiminde yanında yetmiş kişi ile gelen Mus'ab b. Umeyr(r.a), Hz. Peygamber (s.a.v)'e İslâm'ın Medine'deki hızlı yayılışının müjdesini verirken şöyle demişti: "İslâm'ın girmediği ve konuşulmadığı ev kalmadı." Başta. Peygamber (s.a.v)Efendimiz olmak üzere bütün Müslümanlar bu habere çok sevindiler. Oğlunun Mekke'ye döndüğünü haber alan annesi onu tekrar hapsetmek istedi. Ancak Mus'ab(r.a) bütün bunlara karşı olgun bir Müslüman tavrını takınarak imanında direndi ve annesini bundan vazgeçirdi. Onun annesini İslâm'a daveti bir sonuç vermediği gibi annesi de Mus'ab(r.a)'ı yolundan döndürememişti.

    Mus’ab’ın (r.a.) Mekke’ye geldiğini haber alan annesi ‘Ey vefasız oğul! Buraya gelirsin de nasıl olur da önce benim yanıma gelmezsin’ diye haber gönderdi.Bu haberi alan Mus’ab bin Umeyr (r.a.) ‘Ben Resûlullâhdan önce kimsenin yanına gitmem’ dedi. Resûlullâh’a (s.a.v.) vereceği haberleri bitirdikten sonra müsaade isteyip annesinin yanına gitti. Annesi, sen hala benim kabul etmediğim o dinden dönmedin mi? deyince Mus’ab bin Umeyr (r.a.) ‘Ben Resûlullâh’ın dini üzereyim. Bu din de Allah’ın kendisi ve Resûlü için râzı olduğu İslam’dır.’ diye cevap verdi. Mus’ab (r..a.) annesini, “Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in (s.a.v.) onun kulu ve resulü olduğuna” imana ne kadar davet ettiyse de annesi, kavminin kendisiyle alay edeceği düşüncesiyle, oğlunun bu davetini inatla kabul etmedi.Bir müddet daha Peygamber Efendimiz(s.a.v) ile beraber kaldıktan sonra tekrar Medineye hicret etti. Bundan 12 gün sonra da Peygamber Efendimiz(s.a.v) Medine’ye hicret ettiler.

    Bedir’de Sancaktar Oldu Mus’ab bin Umeyr (r.a.)

    Bedir Harbinde Resûlullâh(s.a.v)’ın en büyük sancağı olan Muhacirlerin sancağını taşıdı. Uhud Harbinde de sancağı yine Mus’ab (r.a.) taşıyordu. Bu savaşta Peygamberimizin yanından ayrılmayarak saldıranlara karşı koyuyordu. İki zırh giyinmişti. Bu hâliyle Peygamberimize benziyordu. Okçuların yerlerinden ayrılması üzerine düşman şiddetli bir hücum yaparak İslam askerini arkadan vurdu ve bütün kuvvetiyle Resûlullâh(s.a.v)’a doğru hücum etti. Mus’ab (r.a.) elinde sancağıyla Peygamberimiz(s.a.v)’i müdafaa etti, müşriklerle mücadeleye devam etti. Bu mücadele esnasında İbn-i Kamîe onun sağ koluna vurup kesti. Mus’ab (r.a.) sancağı sol eline aldı ve düşürmemek için üzerine eğildi. İbn-i Kamîe bu defa sol kolunu da kesti. Sonra Mus’ab (r.a.) sancağı kesik kollarıyla tutup göğsüne yasladı. O an yine şu mealdeki ayeti okuyordu:“Ve Muhammed de ancak bir peygamberdir. Ondan evvel de peygamberler gelip geçmiştir…”(Âl-i imrân Suresi,144).

    İbn-i Kamie üçüncü defa mızrağıyla, saldırdı ve onu şehîd etti.Sancağı hemen Suveybit b. Sa'd ve Ebû'r-Rûm b. Umeyr adlı sahabiler aldılar.Mus'ab bin Umeyr(r.a) zırh giydiği zaman, Peygamberimize benzediği için müşrikler onu şehit edince Peygamberimizi öldürdüklerini zannetmişlerdi.Bu ayetin Uhud gününe kadar nazil olmadığı ve o gün indirildiği rivayeti, Hz. Mus'ab(r.a)'ın Allah katındaki değerini ifade eder (İbn Sa'd, a.g.e., III,120,121). 

    Uhud’da Rabbine kavuştu, hakkında ayet okundu.

    Hz.Mus’ab(r.a) şehit olunca sancağı onun suretinde bir melek gelip aldı. Resûlullâh (s.a.v.);“İleri ey Mus’ab, ileri” diyordu. Mus’ab’ın (r.a.) şehit edildiğinden henüz haberi yoktu. Melek Resûlullâha dönüp ‘Ben Mus’ab değilim’ deyince Resûlullâh (s.a.v.) sancağı Ali bin Ebû Tâlib’e (r.a.) verdi. Resûlullâh (s.a.v.) şehit olan Mus’ab’ın (r.a.) yanına geldi. Yüzünde bir üzüntü vardı. “Müminlerden bir kısım erler vardır ki, Allah’a verdikleri ahde sadâkat gösterdiler. Onlardan kimisi adağını ödedi (şehit oldu) ve kimisi de adağı (nı yerine getirmek, şehit olmak) için bekliyor. Hiçbir şekilde (sözlerini, hak yolundaki azim ve gayretlerini) değiştirmemişlerdir.” meâlindeki Ahzab suresinin, 23. âyetini okudular ve “Allahın resûlü, kıyamet günü Allah katında sizin şehit olduğunuza şâhitlik edecektir.” buyurdular.