1. Kılıcarslan

    (D.M.1079.V.H.20 Zilkade.500.M.1107.Silvan)

    Anadolu Selçuklu Devleti'nin Kurucusu Olan, Anadolu Fâtihi Kutalmışoğlu Süleyman Şâh'ın Oğlu, Şehit, Anadolu’yu Haçlılara Mezar Eden, 600.000 Kişilik Haçlı Ordusunun 500.000 Kişisini Anadolu Yaylalarına Gömen Sultan.

    I.Kılıç Arslan 1079 yılında dünyaya geldi. Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu olan Anadolu fâtihi Kutalmışoğlu Süleyman Şâh'ın oğlu ve ikinci Türkiye Selçuklu Sultan’ıdır. (V.H.20 Zilkade.500.M.1107) Çocukları: I. Mesud, Melikşah, Şehinşah Torunu: II. Kılıç Arslan. Eşi Sevindik Hatun ve kızı Aydın Hatun.

    Kılıç Arslan Anadolu Selçuklu Sultanlığının kurucularından olup; Haçlı ordularına karşı Anadolu’yu ve hatta bütün İslam âlemini müdafaa eden bir Türk hükümdarıdır. Vatan topraklarının nasıl müdafaa edilmesi lazım geldiğini, bu uğurda yaptığı kanlı mücadelelerle bütün insanlığa ispat etmişti.

    Kılıçarslan olmamış olsaydı, belki bugün Anadolu’da bir Türk hakimiyeti yerine bir Latin devleti mevcut bulunacaktı.Anadolu kıtası; 26 Ağustos 1071 yılında Alpaslan’ın Bizanslılarla yaptığı Malazgirt Meydan Savaşı ile fethedilmişti. Bu fetih üzerine Horasan ellerinde bulunan birçok Oğuz Türkmen oymakları, Anadolu’nun çeşitli yerlerine yerleşmişlerdi.

    Anadolu’nun kuzey bölgesinde Oğuzların Bozok kabileleri, güney bölgesinde de Üçok kabileleri yurt tutmuştu. Büyük kütleler ise Orta Anadolu’yu doldurmuştu. Bunların çoğu Kınık kabileleri idi. İlk etapta Anadolu’ya bir milyon Türkmen gelmişti. Bunların bir kısmı hayvan sürülerine sahip olduklarından Yörük kaldılar. Bir kısmı da toprağa yerleşerek çiftçi oldular. Ancak, Anadolu’nun Marmara kıyıları henüz Bizanslıların elinde bulunuyordu. Marmara havzasının fetihlerine Kutalmuş oğlu Süleyman ile kardeşi Mansur gönderilmişti.

    Bu iki kardeş, Anadolu’nun fetih olunmamış kısımlarını Türk topraklarına katarak Anadolu Selçuklu Sultanlığı devletini kurdular. Fakat bu iki kardeş birbiriyle uğraşmaya başladılar. Bunun üzerine büyük Selçuklu Hakanı Melikşah, Mansur’un üzerine Porsuk Bey ve kuvvetlerini gönderdi. 1077 tarihinde Mansur mağlup edilerek öldürüldü. Melik Şah, Anadolu’nun idaresini Sultan unvanıyla Kutulmuş oğlu Süleyman’a bıraktı. İşte, bu şekilde Anadolu Selçuklu Sultanlığını kuran Aslan’ın torunu Kutulmuş oğlu Süleyman oldu. Anadolu’da bu devlet 1077 yılında kuruldu. Anadolu Selçuklularından on yedi hükümdar gelmişti.

    Kutalmuşoğlu, Konya şehrini merkez yaparak Bizanslılarla savaşlara girişti. İznik şehrini fethettikten sonra burayı merkez yaptı. Bir müddet sonra Antakya’yı da fethetti. O zaman Melikşah’ın kardeşi Tutuş ile harbe girişerek yenildi. BabasıSüleyman Şah’ın 1084 yılında Antakya seferi sırasında yanında bulundu. Babası Haziran 1086 yılındaO zaman Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın kardeşi Tutuş ile harbe girişerek yenildi.  

    Tutuşile yaptığı savaşta ölümünden sonra I. Kılıç Arslan, Vezir Hasan b. Tâhir’in koruması altında Antakya’da kaldı. Süleyman Şâh öldüğü zaman oğulları çocuk yaşta idi. Süleyman Şâh’ı çok seven 1087 ilkbaharında Antakya’ya gelen Büyük Türk Hâkanı Melik Şâh, bu çocukları yetiştirmek, tahsil ve terbiyelerine bizzat nezaret etmek üzere yanına aldı ve Büyük Türk Hâkanlığı’nın (Büyük Selçuklu) taht şehri olan İsfahân Sarayında daire tahsis etti. Burada I. Kılıç Arslan tam bir Türk-İslâm terbiyesi ile yetişti. Bu suretle Süleyman Şâh’ın ölümünden (5 Haziran 1086), Melik Şâh’ın ölümüne kadar (20 Kasım 1092), Büyük Selçuklu Devleti, 6 yıl, 5 ay, 15 gün Süleyman-Şâh’ın kardeşi Melik Dâvûd’un idaresinde kaldı. Gerçek hükümdar olan I.Kılıç Arslan, Anadolu’da (Türkiye’de) değil İsfahân Sarayı’nda idi.İsfahân Sarayı’nda fevkalâde itina ile yetişen Sultan Süleyman Şâh’ın büyük oğlu Kılıç Arslan, Melik Şâh’ın ölümü üzerine Sultan Berkyaruk’tan müsaade aldı ve kardeşi ile beraber İznik’e geldi. 

    SULTAN I. KILIÇ ARSLAN DÖNEMİ (1079-1107)

    11. ve 12. Yüzyıllar Büyük Selçuklu Devletinin bölünmesi, Fars ve Arap toplumlarının İç Asya’daki demografik yapıyı etkilemesi ve Anadolu’nun Türk Yurdu haline gelmesiyle bölgedeki Türk toplumları kitleler halinde Anadolu içlerine göç ediyorlardı. Kılıç Arslan, Bizans’tan boşalan Güney Marmara hattını özellikle Horasan bölgesinden göç eden kitlelere açarak ve teşvik ederek bölgenin Türkleşmesini sağlandı.

    Kılıç Arslan, eskiden babası Süleyman Şah’a tâbi olan Orta Anadolu’dan büyükçe bir kuvvet toplayarak 1092 sonları, 1093 başlarında İznik’e geldi. Kılıç Arslan Selçuklu hükümdarı olarak genç yaşta tahta çıktı. Melik Dâvûd’un yaşının küçük olması dolayısıyla Devletin idaresi, Süleyman Şâh’ın Başkumandanı olan Ebulkasım Bey’in elindeydi.Yanındaki Türkmen ailelerini İznik’ e yerleştirerek, Anadolu‘ da dağılmış olan birliği yeniden te’sis etti.

    Kutalmuşoğlu Süleyman Şah’ın ölümü ile Anadolu’da karışıklıklar baş gösterdi. Beyler her tarafta bağımsızlıklarını ilan ettiler. Süleyman’ın oğlu Kılıç Arslan, Büyük Selçuklu İmparatoru tarafından hapse atılmıştı. Anadolu’nun karışıklığını ancak Kılıç Arslan düzene koyabilirdi. Kılıç Arslan babası zamanından kalan büyük kumandanları başına topladı. İznik şehrini tekrar zapt ederek burayı kendisine merkez yaptı. Bundan sonra bağımsızlık hevesinde bulunan bütün beyleri ortadan kaldırdı. Bu suretle babasının elde ettiği bütün toprakları tekrar ele geçirdi. Bir donanma yaparak Çanakkale Boğazı önlerindeki adaları birer birer fethetti.

    Kılıç Arslan çok yiğit, aynı zamanda pek cesur bir hükümdardı. Anadolu’nun birliğini kurmaya muvaffak oldu. Bu sebeple şöhret ve namı her tarafa yayıldı. Kılıç Arslan’ın en büyük amacı Bizanslıların elinden İstanbul’u almaktı. Bu amacına ulaşmak için Marmara kıyılarında bir tersane kurup çok sayıda harp gemileri yaptırdı. Türklerin bu hazırlığını gören Bizanslılar telaşa düştüler.O zamanlar Bizans tahtında Yedinci Mihal Dükas bulunuyordu. Türklerin kara ve deniz kuvvetleriyle başa çıkamayacağını anlayınca, Roma’da oturan Papa Yedinci Greguvar’a elçiler gönderdi. Papaya, batı devletlerinin yardımına muhtaç olduğunu bildirdi. Eğer bu yardım gelmezse, İstanbul Türklerin eline geçecek ve Doğu Roma İmparatorluğu tarihe karışacaktı. Papa, Ortodoksların Katolik kilisesine müracaatını kendi menfaatine uygun buldu. İleride bu iki kilisenin birleşeceğini düşündü. Bu sebeple Batı Avrupa devletlerinden 40,000 kişilik bir ordu toplanılarak İstanbul’a gönderilmesi için çok çalıştı. Fakat muvaffak olamadı.

    Bizans’ı korku sardığı sıralarda, Kılıç Arslan durmadan donanma yaptırıyor; bir an öne İstanbul’u Türk topraklarına katmayı arzu ediyordu. O devirde Avrupa’da dinî taassup çok şiddetli idi. Papazların halk üzerinde büyük tesirleri vardı. Bütün papazlar, Hazret-i İsa’nın doğduğu mukaddes Kudüs şehrini İslamların elinden kurtarmak için halkı haçlı seferine teşvik ediyorlardı. Bilhassa Fransa’da kurulmuş olan Kloni tarikatının halk üzerinde etkisi büyüktü.1095 tarihinde Fransa’nın Klermon şehrinde Papa İkinci Urban, ruhanî bir meclis topladı. Bu meclise on dört başpiskopos, iki yüz elli piskopos, dört yüzden fazla papaz katıldı. Ayrıca birçok da şövalye bulundu. Bu ruhanî meclis, Kudüs’ün İslamlardan alınmasına karar verdi. Bu işe ön ayak olan Piyer Lermit adında bir papazdı. Buna Yoksul Gotye adında bir şövalye de katıldı. Bunların teşvikiyle Avrupa’da büyük bir haçlı ordusu hazırlandı. Bu sel Anadolu’ya akmak üzere idi. Bu seli Kılıç Arslan nasıl durdurabilecekti?

    Haçlı ordusunun sayısı altı yüz bin kişi idi. Haçlı ordusu muhtelif Hıristiyan milletlerinden kurulmuş olup, içinde ihtiyarlar, gençler ve kadınlar da bulunuyordu. Hepsi göğüslerine birer kırmızı Haç takmışlardı. Bu haçlı ordusunun önünde eski Cermen efsanelerinde mukaddes sayılan bir Keçi ile bir de Kaz bulunuyordu. Bu insan seli Batı Avrupa’dan yaya olarak Bizans’a geldi. Bizans imparatoru bu kalabalıktan ürkerek bunların hepsini Anadolu yakasına geçirtti.

    ÇAKA BEY ‘İN ÖLÜMÜ

    Babasının ölümünün ardından kumandanları kendilerine teslim edilmiş olan şehirlerde bağımsız hareket etmeye başlamışlardı, bu yüzden devletin birliği dağılmıştı. Başlangıçtaki hâkimiyet alanı sadece İznik ve civarıyla sınırlı görünen Sultan Kılıç Arslan ilk iş olarak dağılmış bulunan devletin birliğini kurmaya çalıştı. Yıllardan beri Bizans ile savaşan İzmir Beyi Çaka’nın kızıyla evlenerek Bizans’a karşı Çaka Bey ile birlikte hareket etmeye başladı. Bu durumdan endişeye kapılan İmparator Aleksios, Sultan Kılıç Arslan’ı Çaka Bey’in aleyhine tahrik ederek ikisinin arasını bozmaya uğraştı. Esasen Sultan Kılıç Arslan da Çaka Bey’in gittikçe güçlenmesini kendi hâkimiyeti açısından tehdit edici bir gelişme olarak görmekteydi. Bu etkenler Sultan Kılıç Arslan’ın 1095 yılında Çaka Bey’i öldürtmesine sebep oldu.

    HAÇLI SEFERLERİ 

    1071 Malazgirt seferinden 10 sene sonra Türkler, Marmara’ya eriştiler. İznik’i başkent yapan Anadolu Selçuklu (Türkiye) Devleti kuruldu. Bu Devlet, Büyük Türk Hâkanlığı’na (Büyük Selçuklu Devletine) bağlı idi. Türk zaferleri ve yengileri baş döndürücü idi. Gerçi Araplar’da yüzyıllarca evvel Boğaziçi’ne gelmişler, İstanbul’u muhasara etmişlerdi. Fakat bu teşebbüsler geçici bir akın mahiyetinden ileri gidememişti. Türkler; Anadolu da yurt kurmak azminde idiler. Yüz binlerce Oğuz doğudan devamlı dalgalar hâlinde gelip Anadolu’ya yerleşiyor, köyler ve kasabalar kuruyor, eski şehirler ise Türk nüfusunun yerden bitercesine çoğaldığı, yerli halkı azınlıkta bıraktığı görülüyordu.

    Türkiye Devletinin kuruluşu dünyanın en müteşebbis ve enerjik milletinin Anadolu’da yurt kurması; Avrupa’yı dehşet içinde bıraktı. Avrupa’nın en büyük devleti olan Bizans’ın ise Türklerin eline geçmesinin bir zaman meselesi olduğunda tereddüt kalmadı.  Bizans’ın düşmesiyle Türkler Avrupa’nın hâkimi olacaklar ve hiçbir kuvvet onları durduramayacaktı. Ne pahasına olursa olsun; Türkler’ in Rumeli’ne geçmelerini önlemek, mümkünse onları Anadolu, Suriye ve Filistin’den atmak, Akdeniz’den uzaklaştırmak lazımdı. Böyle bir harekete ise hiçbir Avrupa devleti tek başına girişemezdi. Bütün Avrupa birleştiği takdirde ümit vardı.

    İşte Haçlı Seferlerinin en mühim sebebi bu Türk meselesidir. Türkiye’nin kuruluşunu önlemek, Türkiye’nin bir Avrupa devleti haline gelmesine mani olmak davasıdır. Şimdi bütün İslâm âleminin savunulması gibi çok ağır bir tarihî yük, Türkler’ in omuzlarına yükleniyordu.

    Haçlı Seferleri’nin ikinci sebebi iktisadîdir. Avrupa XI. Asırda fakir ve büyük bir yoksulluk içindeydi. Hükümdar sarayları bile çıplak taş yığınından ibaretti. Altın, değerli taşlar ve madenler tamamen Türkler’in ve başka Doğu kavimlerinin elinde birikmişti. Dünyanın bütün zenginliği Asya’da toplanmıştı. İspanya’da Murâbıtlar, Anadolu’da Türkler, Avrupa’nın iki yakasını tutmuşlardı. Dünya ticaret yolları mutlak surette Müslümanların elinde idi.  Doğu Avrupa’nın Türk kavimleri, bu taraftan da geniş dış ülkelerini Avrupa’ya kapalı tutuyorlardı. Avrupa en iptidaî maddeler için bile Doğu’ya muhtaç bulunuyordu. Bu maddeleri altınla satın almaya mecburdu. Altın ise, artık Avrupa piyasasında görülmez bir metâ haline gelmişti ve tükenmek üzereydi. Üç asırdan beri Avrupa da bir tek altın sikke kesilmemişti.

    Avrupa’da (milyonluk İstanbul’un dışında) nüfusu yüz bini bulan hiçbir Hıristiyan şehri yoktu. Nüfusu 20.000 i geçen şehir sayısı ise 20 den ibaretti. Doğu da ise (milyonluk birkaç şehir dışında) her ülkeden birkaç tane yüz bin nüfuslu şehir vardı. Şehir ekonomisinin teşekkül edemediği ve burjuvanın doğamadığı Avrupa’da, orta sınıf yoktu; esir - fakir köylü ile zadeğân (aristokrat) diye başlıca iki iktisadî sınıf vardı. Ziraat iptidaî idi. Ziraat aletleri tahtadandı. Sulama sistemi yoktu.  Fransa, Almanya, Venedik gibi büyük sayılan Avrupa devletlerinin yıllık geliri en mütevazı bir Türk beyliğinin gelirinden azdı. Avrupa’da ancak 7 Devletin nüfusu 1 milyonu geçiyordu: Almanya, Fransa, İngiltere, Macaristan, Lehistan, Sicilya ve Bizans. Bunlardan hiç birinin nüfusu 10 milyona yaklaşmıyordu. Türk İmparatorluğu’nda ise 100; Çin’de en az 60 milyon insan yaşıyordu.

    HAÇLILARA KARŞI SAVAŞAN İLK HÜKÜMDAR

    1095′ de Malatya üzerine sefere çıkan Kılıç Arslan kaleyi tam düşürmek üzere iken, yüzbinlerce kişilik haçlı kuvvetlerinin Türkiye topraklarına girdiğini haber aldı. Bunun üzerine, muhasarayı kaldırarak süratle memleketini müdafaaya döndü. İznik’ i muhasara eden haçlılara karşı hisar önün de ordusunu savaşa soktu. Haçlı seferinin öncüsü durumunda olan Keşiş Pierre l’Hermite’in idaresinde Anadolu’ya gelen ilk Haçlı ordusu İznik üzerine yürürken Sultan Kılıç Arslan tarafından Drakon vadisinde 21 Ekim 1096’da pusuya düşürüldü ve hemen tamamı imha edildi.  Şiddetli çarpışmalar sonun da iki taraf da ağır zayiat verdi. Birçok haçlı kumandanı öldürüldü. Kazandığı bu başarı Sultan Kılıç Arslan’ın Haçlıları küçümsemesine yol açtı. 

    Papa’nın teşviki ile Kudüs’ü Müslümanlardan alıp Cennet’e kavuşmak ve zengin Doğu ülkelerini yağmalamak üzere mutaassıp ve cahil Hıristiyan kitleleri, Avrupa’da gittikçe huzursuzluğu arttırıyordu. Yalnız Pierre I’Ermite adında yoksul bir Fransız keşişi etrafına 50.000 Fransız toplanmıştı. Her türlü dünya nimetinden uzak yaşayan ve bu nimetlere erişmek için de hiçbir ümitleri olmayan bu sürü, Kudüs’e gitmek hülyasıyla Fransa’dan ayrıldı. Almanya’ya gelince kendilerine 50.000 de Alman serserisi katıldı. Macaristan’da ve Balkanlar’da daha da büyüyen sefiller ordusu karşısında irkilen zengin Bizans, bunları acele Yalova’da Anadolu toprağına çıkardı yani Türkiye’ye soktu. Bu sürü yollarda, Müslüman ve Hıristiyan farkı gözetmeksizin önlerine çıkanı boğazlayıp soyuyordu. Büyük fakat hiçbir disiplin ve kumanda altında bulunmayan kafile, Anadolu Selçuklu Devleti, Türkiye’nin başkenti İznik’i almak sevdasıyla bu şehre yaklaştı fakat şehir yakınlarında 1096 Eylülünde Sultan Kılıç Arslan tarafından yolları kesildi. Türkler tarafından tamamen kılıçtan geçirilen bu zavallılar sürüsünün ancak işe yarayanları esir edildi.

    BİTHYNİA BÖLGESİNE AKINLAR

    Sultan Kılıç Arslan, imparatorun Balkanlarda Kumanlar ile yaptığı savaşlardan yararlanarak Bithynia bölgesinde İzmit ve çevresine akınlar düzenlemeye başladı. İmparator da Kumanlar ile savaşı bitirdikten sonra Türk akınlarına karşı Sapanca gölünün güneyinden İzmit körfezine uzanan bir kanal kazdırıp içini su ile doldurarak Türkler’ in İzmit çevresine girmesini engellemek istedi.

    I. HAÇLI SEFERİ

    Fakat bu sürünün arkasından Avrupa’nın bütün eli silâh tutanlarından, şövalyelerden, kontlardan ve dukalardan oluşan gerçek bir ordu geliyordu. Bu ordunun başında Godefroy de Bouillon vardı. Ordu Bizans’a yaklaştığı zaman 600.000 kişiyi bulmuştu. Tabiî bu kitlenin içinde meslekten asker olanlar dışında yolda katılan sürüyle çapulcu da vardı. Güya Bizans’ı kurtarmak üzere gelen bu sürü, imparator Alexius Komnenos’u gerçekten ürküttü. Genç ve muktedir İmparator bu Avrupalılar’ı başından defetmek için aralarında aynı topraklarda yan yana yaşamaktan doğan bir yakınlaşma olan Türklerle anlaşmaya taraftardı. Balkanlar’da ve Güney İtalya’da Bizans hâkimiyetini tekrar kurarak Anadolu’nun kaybını bir dereceye kadar telâfiye çalışan İmparator, Haçlı kumandanları ile acele bir anlaşma yapıp onları Anadolu’ya yani Türkiye Selçuklu devletine geçirdi. Yapılan anlaşmaya göre Haçlılar, Anadolu’da Türkler ’den koparabildikleri ülkeleri Bizans’a verecekler ancak Anadolu dışında fetihler yaparlarsa, kendileri için alıkoyacaklardı.

    "Sultan I. Kılıç Arslan Yarım Milyon Haçlı’yı Anadolu Yaylalarına Gömdü."

    Bu sırada askerî gücü çok yüksek büyük Haçlı ordularının İstanbul’dan Anadolu’ya geçerek Pelekanon’da toplandıkları ve hedeflerinin İznik’i zapt etmek olduğu haberini aldı. 1097 Mayıs’ında Haçlılar, Anadolu Selçuklu Devleti Türkiye’nin Başkenti İznik’i muhasara altına aldılar. 600.000 kişilik sürüye karşı koyamayacaklarını anlayan ve Haçlıların vahşetini bilen Türkler, İznik’i medenî saydıkları Bizans’a teslim etmek üzere Bizanslılar ’la müzakereye giriştiler. Fakat tam bu sırada Sultan Kılıç Arslan’ın İznik’e yaklaştığını duyurdu. Bundan cesaret alan İznik’teki Türk garnizonu, kaleyi Bizans’a teslimden vazgeçti. Sultan Kılıç Arslan ile Haçlılar arasında geçen ve 10 a 1 nispetinde kuvvetler arasında cereyan eden meydan muhaberesinde her iki taraf da ağır zayiat verdi. Düşmanın kahredici sayı üstünlüğü karşısında meydan muhaberesi vererek kesin zafer kazanmanın imkânsızlığını anlayan Selçuklu Sultanı Kılıç Arslan Türkiye Hükümdarı gerilla harbine karar verdi ve geri çekildi.

    Sultan Kılıç Arslan, şehre girişi sağlayabilmek için güney surları karşısında yerleşmiş olan Kont Raymond de Saint-Gilles’in ordusuna hücum etti. Savaş bütün gün sürdü. Türk ordusu Haçlıların sayıca üstünlüğü yüzünden kuşatmayı yaramadı. Gece olunca Sultan ordusunu daha fazla yıpratmadan geri çekmeye karar verdi. 19 Haziran 1097’de Haçlıların genel hücuma hazırlandığı belli olunca Türkler bir gece önce şehri Bizans kuvvetleri kumandanı Butumites’e teslim ettiler. Sultan Kılıç Arslan’ın hanımı ve çocukları İstanbul’a götürüldü.

    Ordusuyla İzni könünden çekildikten sonra Haçlıların yolunu kesmek amacıyla yeni bir savaşa hazırlanan Sultan Kılıç Arslan, Haçlıların Eskişehir’e doğru ilerlediğini haber alınca bölgeye gidip ordusunu Sarısu ovasının yamaçlarına yerleştirdi. Türkler 30 Haziran 1097’de hücuma geçip Haçlı karargâhını kuşattılar. Bu sırada arkadan gelenI I. Haçlı ordusu karşısında şaşıran Türkler iki ordunun birleşmesini önleyemediler. Haçlılar saldırıya geçince Sultan Kılıç Arslan bir gün sonra fazla kayıp vermemek için ordusunu hızla geri çekti.

    Bu olayın ardından Sultan Kılıç Arslan, kendilerinden çok fazla olan Haçlı ordularına karşı doğrudan savaşa tutuşmak yerine engelleme taktiği uygulamanın daha yararlı olacağına karar verdi. Anadolu’da yürüyüşlerini zorlaştırmak için geçecekleri yol üzerindeki bütün su kaynakları kullanılmaz hale getirildiği gibi her türlü yiyecek maddesi de yok edildi. Haçlılar, iki gün sonra Eskişehir’den hareket ederek Akşehir üzerinden Konya’ya yürüdüler. Türkler, bütün yol boyunca uzanan bölgedeki yerleşim mahalleri gibi Konya’yı da boşaltmışlardı. Haçlılar, tahrip edilmeden kalan Meram’da birkaç gün dinlendikten sonra Ereğli’ye doğru yola devam ettiler. Sultan Kılıç Arslan, Dânişmentli Beyi Gümüştegin Gazive Kayseri Beyi Hasanile birlikte Ereğli yakınında Haçlıların önünü kesmeye çalıştıysa da sonuç alamadı.

    ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ’NE BÜYÜK DARBE VURDU

    I.Haçlı Seferi orduları, Sultan Kılıç Arslan’ın dört yıldan beri yeniden kurup genişletmeye çalıştığı Anadolu Selçuklu Devleti’nin gelişmesine büyük darbe vurdu; sadece başşehir İznik değil Ege ve Marmara kıyılarına kadar ulaşan topraklar da kaybedildi. Türkler, Menderes vadisinden Bolvadin ve Akşehir’e kadar doğuya çekildiler. Böylece Anadolu Selçuklu Devleti’nin batı sınırı Eskişehir-Antalya hattına kadar geriledi. Çukurova’nın kaybı Toros dağlarında oturan Ermenilerin bölgeye yerleşmesine imkân verdi. Ayrıca Haçlı seferi sonunda 1098 yılında Urfa’da ve Antakya’da birer Haçlı devleti kuruldu.

    ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ NASIL TOPARLANMIŞTIR?

    Sultan Kılıç Arslan, bir taraftan Haçlıların ülkesine verdikleri zararları gidermeye çalışırken bir taraftan da Bizans kuvvetlerine karşı batı sınırlarını savunmak ve Avrupa’dan akıp gelen küçüklü büyüklü Haçlı gruplarına karşı mücadele etmek zorunda kaldı. Bu durum, Selçukluların Orta Anadolu’da bütünleşerek daha kısa bir sürede kendilerini toparlayıp güçlenmeleri sonucunu doğurdu.

    KONYA NE ZAMAN BAŞKENT OLMUŞTUR?

    İznik yerine Konya başkent yapıldı ve Anadolu’nun ortasında köklü bir yerleşme ve gelişme süreci başladı. Dânişmentli Gümüştegin, Malatya üzerine yürüyünce şehrin hâkimi Ermeni Gabriel, Antakya Haçlı Prinkepsi Bohemund’u yardımına çağırdı. Malatya’ya gelen Bohemund, Gümüştegin tarafından esir alınıp Ağustos 1100 yılında Niksar’da hapse atıldı.

    ANADOLU’DA HAÇLILARLA MÜCADELE ETMİŞ OLAN DEVLETLER 

    Sultan Kılıç Arslan’ın böyle bir orduya karşı sadece kendi kuvvetleriyle savaşması mümkün değildi. Danişmetli Beyi Gümüştegin’i durumdan haberdar ederek yeni Haçlı tehlikesine karşı uyardı. Gümüştegin de Selçuklu ordusuyla birleşti. Harran Beyi Karaca, Artuklu Belek b. Behrâm ve Halep Selçuklu Meliki Rıdvan’da yardıma geldi. Bütün Türk kuvvetleri Çankırı’da toplandı. Sultan Kılıç Arslan, Ankara’yı boşaltarak ve bölgeyi tahrip ederek Haçlıların önü sıra geri çekilip Çankırı’ya ulaştı.

    SULTAN KILIÇ ARSLAN’IN TAKTİĞİ

    Kılıç Arslan, Anadolu’ya çıkan bu korkunç afet karşısında soğukkanlılığını muhafaza etti. Neye mal olursa olsun, bu müstevli kuvvetlere karşı Türkün öz yurdu olan Anadolu’yu müdafaa etmeğe ant içti. Kılıç Arslan, bu büyük kuvvetlere karşı bir gerilla harbi yapmaya karar verdi. Türk kuvvetlerini muhtelif çetelere ayırdı. Şehirlerde bulunan halkı dağlara ve yaylalara çıkarttı.

    Ambarlarda ne kadar zahire varsa yaktı ve suları da zehirletti. Selçuk askerleri baskın halinde grup grup haçlıların üzerine atılarak ilk çıkan kafileyi bir anda imha etti. Fakat arkadan daha büyük kuvvetler Anadolu’ya çıktılar. Kılıç Arslan o büyük kuvvetleri de Eskişehir ovasında yıprattı. Bundan sonra kuvvetleriyle Çorum’a çekildi. Bu durum karşısında bütün Anadolu Türkleri top yekûn silaha sarıldı. Saadetini yıkanlarla kanlı mücadelelere girişti. Bu tarihte eşine az rastlanır bir vatan müdafaası idi. Askerî kıtalar her tarafta bir şimşek gibi çakıyorlar; düşmanın yurt tutmasına imkân bırakmıyorlardı. Anadolu şehir ve kasabalarında büyük bir yangın vardı.

    Kılıç Arslan bir taraftan Haçlıların, topraklarına verdiği zararları gidermeye çalışırken, bir taraftan da Bizans kuvvetlerine karşı da mücadele verdi. Ayrıca, I. Haçlı Seferi arkasından durmadan Avrupa'dan gelen küçüklü büyüklü Haçlı gruplarına da karşı mücadele etmek zorunda kaldı. 

    1101 yılında Suriye üzerinden geçip Filistin ve Kudüs'te yerleşen Frank Haçlılarına destek sağlamak için 1101'de Avrupa'dan ek Haçlı seferi yapıldı. Bu ek Haçlı seferi İstanbul'dan birbiri arkasından yürüyüşe geçen üç değişik sefer ordusu halindeydi. Birincisi Mayıs 1001'de İtalya'dan Lombardlardan oluşan 20.000 kişilik bir Haçlı ordusu Ankara üzerinden Niksar ve Merzifon'a yürüdü. İkinci ek Haçlı ordusu Haziran sonunda Nevers Kontu Giyom'un komutasında Fransızlardan oluşmaktaydı ve Ankara, Konya üzerinden Ereğli'ye ilerledi. Üçüncü ek Haçlı ordusu Akitanya'lı Giyom idaresinde Fransızlar ve Baverya Dükü Wolf komutasında Almanlardan oluşmakta idi ve ikinci orduyu bir hafta arayla takip edip Ankara, Konya üzerinden Ereğli'ye ilerledi.

    Haçlılar, Ankara’yı Bizans imparatorunun adamına teslim ettikten sonra 2 Temmuz’da Çankırı önüne geldiler. Türk kuvvetlerinin Çankırı’da toplandığını görünce savaşa girişmeden kuzeye yönelip Bizans’a ait topraklardan Amasya bölgesine ilerlemek istediler. Sultan Kılıç Arslan’ın taktiği, Haçlıları yol boyunca âni baskınlarla yıpratıp kendi bölgelerine çektikten sonra savaşa girişmekti. Bunda da başarılı oldu ve Haçlıları ağustos ayı başlarında Merzifon yakınlarında büyük bir yenilgiye uğrattı. Kont II. Guillaumede Nevers idaresindeki II. Haçlı ordusunu da ağustos ayı ortalarında Konya yakınında imha etti. Sultan Kılıç Arslan Nevers ordusuyla uğraştığı sırada Akitanya Kontu Guillaumeve Bavyera Dükü IV. Welf’in idaresindekiI II. Haçlı ordusu da İznik-Akşehir üzerinden ilerleyerek Selçuklu topraklarına girmişti. Sultan Kılıç Arslan, Gümüştekin ve diğer Türk beyleriyle birlikte bu orduyu da Ereğli suyu kıyısında yok etti. 1101 yılında üç ayrı Haçlı ordusuna karşı kazanılan bu başarılar Türkleri Anadolu’dan söküp atmayı hedefleyen Haçlı hareketini durdurdu. İstanbul’dan Suriye’ye giden yol hem Bizans hem de Batı dünyasının Haçlı ordularına kapanmış oldu.

    Bu kıyametin içine girenler de şaşırıp kaldılar. Bunlar nasıl bir millet! Vatanlarını canla başla ne şekilde müdafaa ettiklerini görüp öğrendiler. Nihayet haçlılar kırıla kırıla bir geçit bularak Kudüs’e gidip bir Latin Krallığı kurdular. Fakat güzel Anadolu’da yerleşemediler. Çünkü buranın bekçileri yüksek vatansever ve kahraman Türklerdi. Kumandanları da Kılıç Arslan gibi cesur bir yiğitti.

    Türkler bu şekilde Anadolu için kan döktüler. Bu sebeple Anadolu toprakları Türkün kanıyla yoğrulmuş bir ana vatandır. Kılıç Arslan’ın haçlılara karşı kazandığı zaferler onun adını Türk tarihinde ebediyen yaşatmaya kâfi gelmiştir. Onun hayatı büyük destandır. Tarih onun (Ebulgazi) unvanını vermişti. Sekiz buçuk ay süren bu kanlı mücadeleden sonra Birinci Kılıç Arslan Konya Sarayına yerleşti. Bir sabah sarayından çıkıp bir meydanda toplanmış binlerce esirin arasından geçerken bir ses yükseldi.

    -Bizler ne olacağız?

    Kılıç Arslan sesin geldiği tarafa baktı. Bu sözü söyleyen genç ve güzel bir esir kızdı. Ona:-Kimsin, ne istiyorsun? Diye sordu. Esir kız: Savaşta esir düşen Efon Ejyid’in kız kardeşi İzabella’yım. Bir an önce vatanıma dönmek istiyorum! Dedi. Kılıç Arslan şöyle mukabele etti:-Biz Türkler, yurdumuzda oturanlara çıkıp gidin! Demeyiz ve yurdumda din ve âdetiniz üzere hür yaşayabilirsiniz. Fakat arzu ettiğiniz gün de yurdunuza dönebilirsiniz. Ben vatan hasretini takdir edenlerdenim…

    Hiç beklemediği şekilde bir cevapla karşılaşan dilber Fransız kız, hem hayrette kaldı, hem de çok sevindi. Kılıç Arslan, yiğit olduğu kadar da yakışıklı bir Türk delikanlısı idi: bu esire Kılıç Arslan’ın yüzüne dikkatli bakarak:-Sizi nerede ziyaret edip minnet ve şükranlarımı bildirebilirim? Diye sordu.

    -Her saat, nerede bulunursam!

    Meydana toplanmış olan bütün esirler Türk Hakanının bu yüksek kalpliliğine hayran kaldılar. Teşekkür makamında hepsi birden boyun kestiler. Kılıç Arslan bütün esirlere harçlık verilmesini emretti. Eğlence yerlerine gitmelerine de izin verdi. Bir müddet sonra da bu haçlı ordusunun esirleri grup grup memleketlerine iade edildiler

    Bu sıralarda Türkler bir yandan da Bizans ordusu ile vuruşuyorlardı. Anadolu’daki Türk ordusunun 150.000 kişiden ibaret olduğu hatırlanırsa tekmil Türkiye’yi bu kadar kuvvetle bütün birleşmiş Avrupa’ya karşı tutmanın ne derecelerde zor olduğu anlaşılır. Gerçekten İmparator Alexius fırsattan faydalanarak Türk askerinden boşalan Batı Anadolu’yu ve bu arada İzmir’i Türklerden geri almıştı. Türkler Anadolu’nun merkez yaylasına sıkışıp en güç şartlar altında vatan müdafaasına koyuldular. Bu sıralarda Toroslardaki Ermeni beyleri de vakti fırsat bilip Kilikya’da bir Ermeni Devleti kurdular.

    Antakya’yı kuşatmak üzere Anadolu topraklarını terk eden Haçlı kuvvetleri artık 100.000 kişiye inmiş bulunuyordu. Sultan Kılıç Arslan; Anadolu yollarında gerilla harbiyle yarım milyon Haçlı’yı yok etmişti.

    Haçlılar Antakya’da (21 Ekim 1097)

    Yarım milyon Haçlı askeri kayıp pahasına Türkiye’yi baştanbaşa çiğneyip geçen Haçlılar 100.000 kişiye yaklaşan sürüsü ile çok önemli olan Antakya kalesini muhasaraya başladılar. Bu sıralarda Antakya; Türkiye’ye dâhil değildi. Kutalmışoğlu Süleyman Şâh’ın ölümünden sonra doğrudan doğruya Büyük Türk Hâkanlığı’na (Büyük Selçuklu Devleti) bağlanmıştı. Kalenin kumandanı Yağıbasan Bey, Sultan Melik Şâh devrinden beri bu vazifede idi.

    21 Ekim 1097 de Haçlılar Antakya’yı muhasaraya aldılar ve bu 7 aydan fazla sürdü. Yine de Haçlılar, şehri alamayacaklardı. Fakat kaledeki bir Hıristiyan, Türklere ihanet etti ve Haçlılara yol gösterdi. 2 Haziran 1098 de şehir Haçlıların eline düştü. Bu çok önemli kaleyi kurtarmak üzere Büyük Türk Hâkanı, Musul umumî Valisi Kerboğa Bey’i düşmanın üzerine yolladı. Kerboğa, Haçlıları Antakya kalesi içinde kuşattı. Kale Türkler’in eline geçmek üzere iken güya şehirde Hazret-i İsa’nın böğrüne saplanan mızrak bulundu. Bu sahte mucize Hıristiyanlar’a adeta yeniden can verdi. 28 Haziran’da kaleden beklenmeyen bir huruç (yararak dışarı çıkma) yapan Haçlılar, Türk ordusunu dağıttılar.

    Antakya’da, Urfa’dakinden sonra ikinci Haçlı devleti kuruldu.