Tevhid, bir şeyin, bir olduğuna hükmetmek, onu bir bilmektir. İstilahi olarak, mutlak manada Allah’ın bir olduğunu bilmektir. O’ndan başka ilah bulunmadığına, şerik ve benzerden münezzeh olduğuna inanmaktır. İtikad açısından böyle izah edilen tevhid, ameli bakımdan ise ibadeti sadece Allah’a has kılmaktır.

    Tevhid Allah’ın zatını aklen tasavvur edilen ve zihnen hayal edilen şeyden tecrid etmektir. Tevhid, bir görme bir bilme halidir. Ayrışmayı kabul etmez. Müslümanın bütün hallerine hâkimdir.

    İslam dininin ve bütün peygamberlerin tebliğ ettiği dinin aslı ve esası tevhiddir.

    İslam ilim ve sanatları da tevhidin ana fikri etrafında örülmüştür.

    Tevhid hakkında en güzel sözü Hz. Ebubekir (r.a.) söylemiştir: “Hamd olsun o Allah’a ki, mahlûkatına kendisini bilmek için, kendini bilmekten aciz olduklarını bilmekten başka yol vermedi.”

    Tevhidin tanımını ilk yapan Cüneyd (k.s) ’dir. Cüneydi Bağdadi (k.s) Hazretleri tevhidin esaslarını şöyle sayar: “Kadim olanı hadis olandan ayırmak, vatandan (maddi ve manevi mekân ve hal) çıkmak, nefsin isteklerinden alakayı kesmek, bilinen ve bilinmeyen her şeyi terk etmek ve hepsinin yerini Allah’ın almasıdır.

    Tevhidin iki manası vardır.
    1-Zahiri Tevhid: لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهْ Allah’tan başka ilah yok.
    2-Bâtıni Tevhid: لَا مَوْجُودَ اِلَّا اللّٰهْ Ondan başka mevcut yok.

    Tevhidin üç merhalesi vardır: 1. لَا مَعْبُودَ اِلَّا اللّٰهْ 2. لَا مَقْصُودَ اِلَّا اللّٰهْ 3. لَا مَوْجُودَ اِلَّا اللّٰهْ

    TEVHİD'İN MERTEBELERİ

    Cüneydi Bağdadiye (k.s) göre dört mertebedir.

    1- Avamın tevhidi,

    2- Zahir ilimin hakikatine ermiş kimselerin tevhidi,

    3.ve 4. Marifet ehli olan Havasın tevhidi.

    Avamın Tevhidi: Başka Rab’ler, putlar, zıdlar, şekiller ve Allah’a benzerler görmemek suretiyle Allah’ın birliğini ikrardır. Fakat bu tevhide Allah’dan başkasından korkma ve umma vardır.

    Zahir İlminde İyi Yetişmiş Kimselerin Tevhidi: Başka Rab’ler, putlar, ortak ve benzerler görmemek suretiyle vahdaniyeti ikrar, zahiri emir ve nehye itaat vardır. Tevhidi ikrar ettikleri çin bu fiilleri yapmaktadırlar.

    Havasın Tevhidi:

    Birincisi: Hiçbir benzer görmemek suretiyle vahdaniyeti ikrar, bunun yanında zahir ve batındaki emre uymak, Allahtan başka hiçbir şey arzu etmemek ve O’ndan başkasından korkmamak.

    İkincisi: Kul Allah’ın önünde ferdiyetsiz bir varlık, bir hayaldir. Allah ile kendi arasında üçüncü bir şey yoktur. Onun üzerinde Allah’ın tedbir ve tasarrufları, Allah’ın kudretinin hükümlerine göre olur. Yani kulun sonu evveline döner. Olmadan önceki hayatına döner. (Cüneydi Bağdadi er Risale Terc. Süleyman Ateş, İst. 1968)

   İMAM-I GAZALİYE GÖRE DE TEVHİDİN MERTEBELERİ DÖRTTÜR

    1- Gafil ve inkâr eden kalble Tevhid: Yalnız dili ile muvahhiddir. Münafıkların hali budur.

    2- Dil ve Kalb ile Tasdik: Genel Müslümanların hâli, “لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ للّٰهْ” bu manayadır.

    3- Keşf yolu ve Hak Nuru ile gerçeği müşahede etmektir. Mukarreblerin halidir. “لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ للّٰهْ” bu manayadır. Hak olduğu gibi kendinde tecelli ettiği için gerçek faili yalnız bir olarak görür.

    4-Mevcut olarak yalnız biri görür: Bu sıddıkların görüşüdür. Tasavvufta, “Fena fit-Tevhid”denir. Yalnız biri gördüğü için kendini ve diğer varlıkları gözünde yok olur. Bu hal devamlı değildir. Devam nadirdir. Gazali tevhidin bu son şeklinin açıklanmasının caiz olmadğını söyler. Dolayısıyla 2. Ve 3. şekil üzerinde durur.

    Kelime-i Tevhid’in Üç Türlü Manası Vardır

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ للّٰهْ

    1. لَا مَعْبُودَ اِلَّا اللّٰهْ : Buradaki “la”dan murad, aslında Cenâb-ı Hak var başka hiçbir şey yok. İnsan bu tevhidi çekerken gerek kendisinin, gerekse diğer bütün yaratıkların yok olduğunu görmesi ve bilmesi lazımdır. Görmek ve bilmek, görene ve bilene mahsustur. Var’la bakıldığı zaman bu görülür. Darlıkla bakıldığı zaman bu Var görülemez.

    2. لَا مَقْصُودَ اِلَّا اللّٰهْ : Bütün arzu ve isteklerini, tasarılarını Cenâb-ı Hakk’ın hükmüne bırakmış, iradesini Hakk’ın iradesine teslim etmiş, denize düşen çöp misali, Allah’u Zülcelal onu nasıl sallarsa, onu nereye çıkarırsa o, o haldedir

   3. لَا مَوْجُودَ اِلَّا اللّٰهْ : O’ndan başka mevcud bir şeyin olmadığını bildikleri ve gördükleri için Murakabe de ikiye ayrılır:

    a) Murakaba-i avam: Hakkın her yerde hazır ve nazır olduğunu, kendisinin her halini gördüğünü ve bildiğini düşünmektedir. Bu (Aynel yakîn) mertebesidir.

    b) Murakaba-i Havas: Muhabbet cezbesi ile Cenâb-ı Hak’ın ehadiyet sırlarını devam üzere görür gibi bütün eşyada düşünmektir. Bu ise (Hakkâl yakîn) mertebesidir.

    Kelime-i Tevhid ağacın aslı, şeriat bedeni, tarikat dalları ve yaprakları, marifet semeresi ve hakikat yemişi gibidir. “Lailahe illallah” diyene lazım olan bu kelime de     “Muhammedün Resulullah” sırrını mütelaa etmektir.

    “Muhammedün Resulullah” on iki harf ve kelimei tevhid üzerine mebnidir. Onun sureti üzerine halifedir. Bunun için Muhammedün Resulullah Kelime-i Tevhidin içinde vardır.

    Dört halife tevhid ağacının dallarıdır. Dört halife Resulullah’ın dinde şubeleri ve semelereleridir. İsimleri itibariyle harflerin sayısında bile Resulullaha muvafik kalmışlardır.

    Tevhidin Manası:

    “La mabude illallah” tevhidin manasıdır. Buna tevhid-i sıfat denir. Nefsin sıfatlarını izale etmekle bu mertebeye ulaşılır.

    Tevhidin Hakikatı:

    “La mevcude illallah” tevhidin hakikatıdır. Buna tevhid-i zât da denir. Nefsin zâtını yok etmekle mümkündür. Bu makama “mahv” derler ki, kula izafe edilen hiçbir şey kalmaz.

    Fiillerin, sıfatların ve zatın tevhidi zevk ile hâsıl olan tevhidlerdir. İlimle değil. Çünkü tevhidin zevki ilminin üstündedir. Tevhid ilmi bazı mahcuplarda da vardır. Ancak zevk olmayınca balı tarifle bal bilinmez. Belki tatmak gerekir. Kâbe’yi halktan dinlemekle varıp görmek bir değildir.

   Tevhid, sadece lisan ile zikretmek değildir. Belki kalb ile marifet bile yeterli olmaz. Çünkü zevki ilminden üstündür.

    “La ilahe illallah” zikirlerin efdalidir.

    Bir kimse bir nesnenin kapısına vasıl olursa içne de dâhil olur. Zira kapıda evdendir. Her hakikat kapısı tevhid kelimesidir. On iki harften oluşmuştur. Her harf bin kapıdır. Dolayısıyla tevhidin 12 bin kapısı vardır. Her harf bin ilahi isim karşılığıdır.

    Bir kimse zâti tevhidin kapısına çıkarsa ve ona muttali olursa bütün isim ve sıfatların ilmine dâhil olur. Çünkü zâti tevhid usullerin aslıdır. Bir kişinin vahdetten haberi yoksa Hakk’ın isimlerini saymakla ona bir fayda gelmez. Bunun için eve kapısından girmek gerekir. Yani usule uyup şartları yerine getirirsen zahir kapıdan, batın kapıya, oradan da gizlilerin gizlisine muttali olursun. On iki bin kapıyı vücudun hanesinde bulursun ve hane sahibi olduğun neticesine varırsın.

    Özetle Mutasavvuflara göre Tevhid: Hakk’ın ma’budı, fail ve vücud olarak tevhid edilmesiyle gerçekleşir. Allah’ın yegâne mabud olduğunda bütün Müslümanlar aynı imanı taşırlar. Allah’ın fail olarak tevhidinde, farklı ifadeler söylense bile kulun işlediğinden mesul olduğu belirtildikten sonra neticede hakiki failin Allah olduğu söylenir. Çünkümahlûkun irade ve kudreti hiçbir zaman Hakk’ın irade ve kudretini sınırlayamaz.

    İsmail Hakkı Bursevi (r.aleyh)’e göre: Tevhid üç kısımdır.

    1-Tevhidin sureti,

    2-Tevhidin manası,

    3-Tevhidin hakikati : لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ

    Tevhidin Sureti: “Lailahe illallah” tevhidin suretidir. Buna aynı zamanda “Tevhidi efâl” denir. Bu keşf mertebelerinin başlangıcıdır. Nefsin fiillerini yok etmekle mümkün olur. Bu makama mahv denir.

    Kelime-i tevhide nokta olmamasının sebebi sadece noktadan ibaret olduğu içindir. Çünkü tevhid vahdeti isbattır. Vahdet ise noktanın özüdür. Muhammed (s.a.v) vahdetin tam mazharıdır. Kelime-i Tevhidin başı“La” oldu. Zira “elif-lam” iltifat (örtünme) menzilidir. Sonu “ha” oldu ki iltika (kavuşma) menzilidir.

    Yani “La”nın iltifatı başlangıç itibariyle olup vücud ve imkânın lâ taayyün ve taayyün ile izdivacıdır. “Ha”nın iltikası sonuç açısındandır. Taayyünatın hepsinin hüviyet taayyününe, oradan da lâ- taayyüne dönüşüdür.

    Çünkü bu âlem felek, yani halkadır. Ve her halkanın sonu başlangıca kavuşur. İşte sırrı devir buna derler ki, muhit sırrıdır. Muhammed (s.a.v)’in “mim”inin devride budur. Mim suretinde gelmesi imkânı ifade içindir. Dolayısıyla âlemle devreden ehadiyet elifi ile vahdaniyet mimi yani vücub ve imkândır. Bu “mim” o “Elif”in aynasıdır.

    Âlemin sureti Âdem’den, âdemlerin sureti de en kâmil surete sahip olan Muhammed (s.a.v)’den olmakla âlemin bütün suretleri ondan kazanılmıştır. (Buhari, Ashabın fazileti, 18; Tirmizi, Hudud, 6)

    Kelime-i Tevhid On iki harftir. Her biri Hakk’a bir kapıdır. Aslı on iki burç dur ki, her biri bir menzildir. On iki adet usuli esma yüze, yüz de bine muttasıldır. Bin adetlerin sonudur. Ondan sonrası ona bağlıdır.

    KELİME-İ TEVHİDİN FAZİLETİ

    Hz. Âdem (a.s.)’dan, Hatemül Enbiya Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v)’e kadar gelmiş geçmiş, bütün peygamberler, insanları tevhide çağırmışlardır. Sevgili Peygamberimiz (s.a.v) de 23 senelik nübüvvetinde ins ve cinni tevhid inancına devet etmiştir.

    İnsanın yeryüzündeki ilk görevi iman etmektir. İmanın ilk şartı ve İslamın giriş kapısı da Tevhid ve Şehadet kelimeleridir. Kim, bütün samimiyetiyle kalpten inanarak ve diliyle de “Lâilahe illallah, Muhammedün Resulullah” veya “Eşhedü enla ilahe illallah ve Eşhedü enne Muhammeden abduhu ve Resuluhu”derse, o kimse mümindir, müslümandır. Allah’dan başka ilah olmadığına ve Hz. Muhammed (s.a.v)’in Allah’ın elçisi ve kulu olduğunu ifade eden bu iki kelime, kainatın en yüce değerleridir.

    Görüldüğü gibi, Tevhid ve Şehadet kelimeleri iki bölümden ibarettir. Birinci bölüm, Allah’a imanı, ikinci bölüm ise Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v)’in Peygamber olduğuna imanı ifade etmektedir. Bu iki kelime birbirinden ayrılamaz. Yani Allah’a inanmak, Peygambere inanmayı da gerektirir. Bu iki kelimeye inanan kimse imanın diğer bütün şartlarına inanmış demektir. Buna, “İcmali iman-Toptan iman” denir.

    Peygamber Efendimiz (s.a.v) buyurdular ki:

    “Ben ve benden önceki Peygamberlerin en üstün çağrısı, “Bir olan, eşi ve ortağı bulunmayan Allah’tan başka ilah yoktur (Yani Lailahe illallah) sözüdür.” (Tirmizi, K. Deavat, 122)

    “Çocuklarınıza ilk söz olarak “Lailahe illallah” demeyi öğretiniz” (Musannef, 4/3.) buyurması üzerine, Ashab-ı Kiram yeni konuşmaya başlayan çocuklarına ilk söz olarak kelime-i tevhidi öğretmişler ve bunu güzel bir yol olarak benimsemişlerdir.

    Bu bakımdan her Müslüman hayatı boyunca Tevhid çizgisi üzerinde yaşamak ve çocuklarının gönüllerine bu çizgiyi yerleştirmek zorundadır. Dünya ve ahiret saadeti isteyen bir anne ve babanın çocuklarına yapabileceği en büyük iyilik budur. Unutulmamalıdır ki Allah’tan başka güvenilen ve dayanılan her güç, yok olmaya mahkûmdur.

وَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَاحِدٌۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّح۪يمُ۟ ﴿١٦٣﴾

    “Sizin ilahınız bir tek Allah’tır. Ondan başka ilah yoktur. O, Rahmandır, Rahimdir.” (Bakara suresi, 163)

    O çok merhameti olan Allah’u Zülcelalin son elçisi Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v) Efendimiz de:

    “Ölmek üzere olanlarınıza “Lailahe illallah” demelerini telkin ediniz.” (Müslim ve Şerhi, c. 5, sh. 106; K.cenaiz)

لَقِّنُوا مَوْتَكُمْ لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ

    “Kimin son sözü “Lailahe illallah” olursa, o kimse cennete girer.”(Ebu Davut; K. Sitte, c. 1, sh. 34, No: 6)

İslam âlimleri“Lailahe illallah ile birlikte Muhammedün Resulullah demenin gerekli olduğunu söylemişlerdir.

مَا مِنْ اَحَدٍ يَشْهَدُ اَنْ لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَاَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ اِلَّا حَرَّمَ اللّٰهُ عَلَى النَّارِ. “Kim, Allah’tan başka ilah olmadığına, Hz. Muhammed (s.a.v)‘in Allah’ın elçisi olduğuna kalpten inanır ve şehadet ederse, Allah o kimseyi ateşe haram kılar.” (Buhari; Müslim, el-Tac, c. 1, sh. 31)

    “Kelime-i tevhidi çokça söyleyerek imanlarınızı yenileyiniz.” buyuruyor.

جَدِّدُوا اِيمَانَكُمْ (Ahmet Muhtarül Ehadis sh. 65)

    Kim bu çağrıya koşarsa, kim güçlü bir imanla Allah’a yönelirse, dünya ve ahiret saadetine erecektir.

    İman, Allah’ı bilmekle başlar, teslimiyetle devam eder. Allah’ı tanımıyan insan, tükenmiş insandır. Allah’ı yok farzeden insan çökmüş insandır. Allah’a başkaldıran insan, savrulmuş insandır.

    Öyle ise, bir müminin en öncelikli görevi, imanını korumaktır. İmanı korumanın en etkili yolu da, hergün yeniden iman etmek ve imanın gereklerini yerine getirmektir.

    Cenab-ı Hak Kur’an’ında: ... تَوَفَّن۪ي مُسْلِمًا وَاَلْحِقْن۪ي بِالصَّالِح۪ينَ ﴿١٠١ ﴾ “Allah’ım benim canımı Müslüman olarak al ve beni iyilere kat.” (Yunus suresi, 101)

١٣٢﴾

    “Rabbi Ona “Teslim ol” dediğinde, “Âlemlerin Rabbine teslim oldum” demişti. İbrahim, bunu kendi oğullarına da vasiyetetti, Yakup da öyle: “Oğullarım! Allah sizin için bu dini İslamı seçti. Siz de ancak Müslümanlar olarak can verin.” dedi. (Bakara suresi, 131-132)

    Müslümanın en değerli varlığı imandır. En kıymetli sermayesi imandır. İmanını kaybeden iflas etmiştir. İman hayatın ışığıdır, yaşam sevincidir. Onu kaybeden her şeyini kaybetmiş demektir.

    Öyle ise, dünya ve ahiret mutluluğu isteyen insan, güçlü bir imana sahip olacak, kalbini Allah’a teslim edecektir. Bu teslimiyet ancak Allah ve Resulüne itaatle mümkündür. Unutmayalım ki zaman hızla akıp gidiyor, dünya bitip tükeniyor, ömür sermayesi bir bir harcanıyor. Varacağımız yer Allah’u Zülcelalin huzurudur.

    Peygamber Efendimiz (s.a.v) buyururlar ki: “Zikrin Allah’ı anmanın en faziletlisi Lailahe illallah Muhammedün Resulullah demektir.” (Nesai)

    “Lailahe illallah demek 99 belayı önler. Bunun bunun en aşağısı sıkıntıdır.”(Deylemi)

    “Benim ve diğer peygamberlerin dediği en üstün şey Lailahe illallah sözüdür.”(Tirmizi)

    “Lailahe illallah Cennetin anahtarıdır.”(İmam Ahmed)

    “Ölüm halindekilere “Lailahe illallah” söylemesini telkin edin, onları cennetle müjdeleyin. Şeytanın insana en yakın olduğu an bu vakittir.” (Ebu Nuaym)

    “Son sözü Lailahe illallah olanın, ruhu kolay çıkar ve o söz kıyamette ona nur olur.” (Hâkim)

    “Lailahe illallah diyene, işlediği günahlardan dolayı kâfir demeyiniz! Buna kâfir diyenin kendisi kâfir olur.” (Buhari)

    “İhlâsla Lailahe illallah diyen Cennete girer. İhlâsla söylemek, söyleyeni haramlardan alıkoymasıdır.” (Taberani)

    İhlâs kalpte Allah sevgisinden başka şeye yer bırakmamak, başka şeyleri temizlemek demektir.

    “Cenâb-ı Hakkın birliğine iman edip, şirk koşmadan ve ihlâsla namaz kılıp zekâtını verenden Allah razı olur.” (İbn Mace)

    “İhlâsla amel edin! Allah’u Teâlâ ancak ihlâsla yapılan ameli kabul eder.” (Darekutni)

    “Kelime-i tevhidi çokça söyleyerek imanınızı tazeleyin.” (Taberani)

    Kelime-i Tevhid: لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ

    “Allah birdir ondan başka tanrı yoktur. Hz. Muhammed (s.a.v) onun Resulüdür.”

    Bir kişi sadece Allah’a inandığını söyleyip, Hz. Muhammede inanmazsa mümin ve Müslüman olamaz. İstediği kadar Lailahe illallah desin. Çünkü Cenab-ı Hak bütün peygamberlere imanı farz kıldığı gibi, son peygamberi vasıtasıyle bütün beşeriyete tebliğ ettiği İslam esaslarında, Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v)’ya iman ve itaati farz kılmıştır.

    “Allah’a ve Resulüne itaat edin.”(Enfal suresi, 20)

    ” Allah ve Resulüne itaat eden, en büyük kurtuluşa ermiştir." (Ahzap suresi, 36)

    “Resulullaha itaat eden, Allah’a itaat etmiş gibi olur.” (Nisa suresi, 80)

    “Allah ve Resulüne itaat eden Cennete, isyan eden Cehenneme gider.” (Nisa suresi, 13-14)

    “Allah’a ve Resulüne karşı gelen, apaçık bir sapıklıktadır.” (Ahzap suresi, 36)

    “Allah’a ve Resulüne karşı gelen, bilsin ki, Allah’ın azabı çok şiddetlidir.” (Enfal suresi, 13)

    “Resulümün verdiğini alın, yasakladığından da sakının.” (Haşr suresi, 7)

    “O, Resulüm, vahiyden başkasını söylemez.” (Necm suresi, 3-4)

    “Peygamber Efendimiz (s.a.v) Cebrail (a.s.)’ın, kendisine ve Müslümanlara islamı tekrar hatırlatmak üzere geldiğinde iman nedir dediğinde Efendimiz (s.a.v) Allaha, Meleklere, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe (cennet ve cehenneme, mizana, mahşere) ve kadere, hayır ve şerrin Allah’dan olduğuna, öldükten sonra tekrar dirilmeye inanmak Allah birdir ondan başka tanrı yoktur. Muhammed Mustafa (s.a.v)’in Allahın kulu ve Resulü olduğuna şehadet etmektir. Diyordu. (Buhari, iman)

    “Gündüz yüz defa Lailahe illallah diyenin yüzü kıyamette dolunay gibi parlar.” (Taberani)

    Cenab-ı Hak Kur’an’ında: يَآ اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا اللّٰهَ ذِكْرًا كَث۪يرًاۙ ﴿٤١﴾“Ey iman edenler! Allah’ı çokça zikredin.” (Ahzab suresi, 41)

... وَلَذِكْرُ اللّٰهِ اَكْبَرُۜ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ ﴿٤٥﴾

   “Allah’ı zikretmek elbette en büyük ibadettir. Allah yaptıklarınızı biliyor.” (Ankebut suresi, 45)

    Peygamber Efendimiz (s.a.v): “Sabah, akşam Allah’ın (c.c.) adını dilden düşürmemek. Allah yolunda düşman ile vuruşurken kılıç kırmak ve malı cömertçe dağıtmaktan daha faziletlidir.” (Mukasefetül Kulub, İ. Gazali)

    “Yedi kimse vardır ki, Allah’u Zülcelalin arşının gölgesinden başka bir gölgenin olmadığı günde, Arşı alanın gölgesi altına alır. Bu yedi kimseden birisi de, yalnız başına iken Allah’u Zülcelali zikrederek onun korkusu ile gözleri yaşarandır.” (Mukasefetül Kulub, İ. Gazali)

    “Gerek benim ve gerekse benden önceki Peygamberlerin söylediği en faziletli söz “Lailahe illallahu vahdehu la şeriykeleh” Allah'dan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur, sözüdür.”

    “Bir kimse günde yüzkere “Lailahe illallahu vahdehu la şeriykeleh lehül mülkü velehül hamdü vehüve ala külli şeyin kadir.” Allah’dan başka ilah yoktur, tektir, ortağı yoktur, varlığn mülkü onundur. Hamd ona mahsustur, O her şeye kadirdir, gücü yeter.” Derse on köle azad etmiş gibi olur. Amel defterine yüz iyilik yazılır ve kötülüklerinin yüz tanesi silinir. Ogün akşama kadar bu sözler onun şeytan dan koruyucusu olur. Ondan daha fazla bu sözleri söyleyenlerden başka hiçkimse onun yaptığından daha üstün bir ibadet ile Allah’ın huzuruna gelemez.” (Mukasefetül Kulub, İ. Gazali)

    “Güzel birşekilde abdest alıp, akabinde başını göğe dikerek “Eşhedü enlailahe illallahu vahdehu la şeriykeleh ve eşhedü enne Muhammeden abduhu ve resuluhu”(Allah’tan başka ilah olmadığına O’nun tek ve ortaksız olduğuna, Hz. Mulammedin (s.a.v) onunkulu ve rasulü olduğuna şehadet ederim) diyen bir kulun önünde cennetin bütün kapıları açılır ve dilediğinden içeri girer.” (Mukasefetül Kulub, İ. Gazali)

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ حَيَاتِهِ * لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ حَصَاتِهِ

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ حَبَّاتِهِ * لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ كَلِمَاتِهِ *

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ خَلْقِهِ * لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ زِنَةَ عَرْشِهِ *

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مِلْأَ سَمَوَاتِهِ * لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مَلْأَ اَرْضِهِ *

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ عِلْمِهِ * لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ عَدَدَ حِلْمِهِ *

لَااِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ عَدَدَ مِثْلَ ذٰلِكَ مَعَهُ *

وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ مِثْلَ ذٰلِكَ مَعَهُ*

(Abdulkadir Geylani (k.s.), Ed’iyyetü’l-Ezkar, Derleyen M.Hayri Malatyevi)

    Sülük edenin Yüce Allah(c.c) ın zikrini Efendimizin Salât-ü Selamını kendine vird (vazife edinenin) kalbinde Zikrullah nuru bir kere karar tuttuktan sonra, zikredenin onuru asla kaybolmaz. Hatta kabrine bile girer. Onu kabir azabından dahi kurtarır. Nefsinin o çirkin sıfatları, korkunç birer canavar halinde kabrine saldırdıkları vakit, o nur zahir olur ve azap için gelen o canavarları hemen parçalar.

    Cenabı Hak ne zaman ki Ümmet-i Muhammed’in asilerinin cehenneme sürülmelerini irade buyrulduğunda, zakirlere zikrin fazileti orada da imdatlarına yetişir. Zebaniler onları feryad-u figan içinde cehenneme götürüldükleri zaman cehennem malikleri, yüzlerinin kararmamış olduklarını ve boyunlarına zincir takılmamış olduklarını görürler, Derler ki: “Böylesi hiç cehenneme gelmemiştir. Acaba bunlar da kimlerdir?” diye sorarlar. Zebaniler: “Bize böyle emr olundu. Başka bir şey bilmeyiz.” cevabını verince bu defa kendilerinden sorarlar: “Sizler hangi kavimdensiniz? Ve hangi ümmettensiniz?” Yüzleri kararmamış ve boyunlarına zincir vurulmamış cehennemlikler derler ki: “Biz ‘Lâ ilâhe illallah’ diyen ümmetteniz. Bizim peygamberimize Kur’an-ı Azimüşşan nazil olmuştu. Bizler de o Kuran’ı okurduk. Günde beş vakit namaz kılardık. Yılda 1 ay oruç tutardık. Yılda 2 defa bayram namazı kılardık. Mallarımızın zekâtını verirdik. Şimdi cehennemin heybetinden ve kıyamet korkusundan bu amellerimiz fena olduğundan mahcup ve perişan kaldık ve peygamberimizin adını unuttuk.” Zebaniler derler ki: “Kendine Kur’an-ı Azimüşşan inen Zat Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v)’dir. Bu söylediklerinize bakılırsa sizlerde Muhammed ümmetisiniz.” Bunlar Peygamber (s.a.v) Efendimizin mübarek adını duyunca, ağlayıp figan ederler. “Evet, bizler Muhammed ümmetiyiz.” derler. Zebaniler: “Ey Muhammed ümmeti.! Dünyada ettiğiniz ameller; namazlarınız, oruçlarınız, zekâtlarınız, haclarınız, zikirleriniz, teşbihleriniz, hayır ve hasenatlarınız sizleri nasıl oldu da cennete değil de cehenneme düşürdü?” diye sorduklarında bunlar: “Bizler gerçi bu saydığınız amelleri işledik ama Müslümanları incitirdik. Haram helal demez ne bulursak yerdik. Dedikodu ederdik, elimiz altında olanlara ve başkalarına zulmederdik. Mahşer yerinde üzerimizde hak sahibi olanları çağırdılar. Onlarda bizlerden davacı olunca, amellerimizi alıp onlara verdiler. Ve bizim amellerimizle cennete girdiler. Bizleri de mahrum ve mahzun cehenneme gönderdiler.” diye cevap verirler.

    Üzerinde kul hakkı bulunanların bütün amelleri ellerinden alınır. Ve hak sahiplerine verilir. Ama “Lâ ilâhe illallah” nurunu kimse alamayacak. Hatta onu mizana dahi koyamazlar. Zira “Lâ ilâhe illallah” demeye hiç bir şey karşılık ve benzer olamaz. Bu zavallılar: “Bizlere müsaade edin de bizler ağlaşalım.” derler. Müsaade edilir. Ve ağlamaya başlarlar. O kadar ağlarlar ki, cehennem malikleri onlara: “Sizler bu ağlamayı dünyada iken yapmanız gerekti. O zaman hiç kimseyi incitmeseydiniz, üzerinizde kimsenin hakkı bulunmasaydı burada bu azaplara duçar olmazdınız. Ağlamanın size hiç bir faydası yoktur.” derler. Ve zebanilere bunları ateşe atmalarını söylerler. Zebaniler kendilerini ateşe atmak üzere gelirken, bunlar hep bir ağızdan: “Lâ ilâhe illallah” diye çağırmaya başlarlar. Ateş “Lâ ilâhe illallah” nidasını duyar duymaz bunlardan kaçar. Hiç birini yakmaz. Cehennem malikleri ateşe sorarlar: “Bu asileri neden yakmıyorsun? Neden bunlardan kaçıyorsun?” Bu defa ateş cevap verir: “Bu kimselerin üzerlerine varınca “Lâ ilâhe illallah” diye çağrıştılar. Onların üzerinden öyle bir nur çıktı ki; eğer kaçmasaydım o nur beni bile yakardı. Sıcağımızı bile söndürürdü. Hak Teâlâ Ve Tekaddes Hazretleri bana “Lâ ilâhe illallah” diyenleri yakmaya destur vermedi.” Cehennem malikleri aciz kalırlar, kendi kendilerine: “Bunların feryatlarına aldırış etmeyerek ateşe atsak bile, Tevhid, Lâ ilâhe illallah”'in nuru ateşi söndürecektir.” derler. Ve Cenabı Hakk’a niyazda bulunurlar. “İlahi! Burada bir bölük kavim var ki, ateş bunları yakmıyor. Ateş kendilerine saldırınca bunlar “Lâ ilâhe illallah” diyorlar. Ateşte onlardan kaçıyor. Ve yakmıyor. Korkuyoruz ki, bunların nuru ateşi tamamen söndürecek.” Hak Celle Ve Ala Hazretleri ferman buyuruyor. “İhlâs ile ‘Lâ ilâhe illallah’ diyenleri ateşe atmayacağımı vaat ettim. Zira onlar benim Zakir (Zikreden) kullarımdır. Varın çıkarın onları ve cennete götürün.” Onları cehennemden çıkarır, nurdan Buraklara bindirir ve cennete götürürler.

    Nitekim Cenabı Hak Kehf Suresi 24’üncü ayetinde şöyle buyurur: “Unuttuğun zaman, Rabb’ini zikret.” Yani “Rabb’ini zikrettiğin zaman Rabb’inden gayrı her şeyi, hatta kendi nefsini dahi unut” demek olur. Ancak böyle olursa, zikirde ortak koşulmamış olur. Zikir de Allah-u Teâlâ’ya ortak koşulmamak, “Lâ ilâhe illallah” denildiği zaman Allah’u Zülcelalden gayrı her şeyi tamamıyla unutmakla mümkündür. Bunu yapabilmek için de zikre o kadar devam etmelidir ki, zikir kalbe yetişsin. Ve âleme gönderiliş gayesi hâsıl olsun. Kalpten de ruha erişsin, oradan da talibe ilahi sevgi ve yakınlık eserleri belirsin. Bunun için de talibin beşeriyet sıfatlarını tamamıyla mahvetmesi lazımdır. O kadar ki, kendi adını ve çevresini, dünyayı ve dünya içindeki her şeyi unutması gerektir. Ta ki: “Adın nedir?” diye sorulduğunda, zikrettiği Mabud’un adını söyleyivermelidir. Ancak zikir Cenab-ı Hakk’ın ve Resulûllah (s.a.v) Efendimizin buyurduğu şekilde kaideleri ve şartları üzere yaptıysa, Zikrullahın faziletleri hâsıl olur.

    Her ne kadar bir kişi “Lâ ilâhe illallah” deyince mü’min olursa da, “Lâ ilâhe illallah” demenin kaideleri ve şartları vardır. Ve bu şartları ve kaideleri yerine getirmedikçe, kişinin gönlünden hicabı (perdeyi) gidermez.

    “Lâ ilâhe illallah” kelimesi bir macuna benzer. Yani müspet ile menfiden meydana gelmiştir.

    Hadis-i Şerif’te de şöyle buyrulmaktadır: “Cenab-ı Hak kıyamet günü buyurur. ‘Ey “Lâ ilâhe illallah” diyenler. Yaklaşınız ve arşımın gölgesinde dinleniniz. Siz beni ben de sizi seviyorum.”(Sahihi Buhari)

    Bu Hadis’ten de anlaşılmaktadır ki; “Lâ ilâhe illallah” demeye devam edenler, Evliyaullah’tan olurlar. Zira Fahr-i Âlem (s.a.v) Efendimiz’e sordular: “Ya Resulûllah, Evliyaullah kimlerdir?” Efendimiz (s.a.v)de: “Allah’u Zülcelali daima zikredenlerdir.”

    Bilmiş ol ki bütün ameller “Lâ ilâhe illallah” demeye bağlıdır. Her kim “Lâ ilâhe illallah” demese, onun ameli batıl olur. Onun İçin iman bundan gayri bir kelime ile sahih olmaz. Efendimiz (s.a.v) diğer bir Hadis’inde de şöyle buyurmaktadır. “(Miftah-ül Cenneti 'Lâ ilâhe illallah’) Cennet'in anahtarı (Lâ ilâhe illallah)'tır.”

    Allah ‘u Zülcelâl mahlûkatın en azami olarak arşı halk ettiği vakit arş 24.000 yıl titredi. Cenab-ı Hak’da onun üzerine 24 harf izhar etti. Bu da “Lâ ilâhe illallah Muhammeden Resulûllah” kelimesidir. Arş bundan sonra sükûn buldu. Sükûneti 24.000 yıl devam etti. Cenab-ı Hak ilk mahlûkunu halk edip ona tevhidi “Lâ ilâhe İllallah” kelimesini emredince, arş tekrar titremeye başladı. Allah’u Zülcelâl: “Sakin ol ya arş.” buyurdu. Bunun üzerine arş: “Ya İlahi! Bu kelimeyi söyleyeni af ve mağfiret etmedikçe sakin olmam.” deyince Allah’u Zülcelâl: “Ben seni halk etmeden 2000 sene evvel yemin ettim ki, hangi kulumun diline bu kelimeyi verirsem onu muhakkak af ve mağfiret ederim.” buyurdu.(Buhari Ve Müslim)

    Efendimiz (s.a.v): “Kalbinde bir arpa ağırlığı kadar dahi iman olarak ‘Lâ ilâhe illallah’ diyen kimse ateşten kurtulur. Kalbinde zerre kadar iman olarak ‘Lâ ilâhe illallah’ diyen, cehennemden necat bulur (kurtulur).” buyurmuşlardır. (Sahihi Buhari)

    Mü’minlere Cenab-ı Hak’dan bir rahmet ve merhamet olarak ruhlarının kabzedildiği vakitte hatırlayıp söylemeleri için ölüm meleğinin alnında “Lâ ilâhe illallah” yazılıdır. Bunun için Resulûllah (s.a.v) Efendimiz: “Mevtanıza Kelime-i Tevhid zikrini telkin ediniz.” buyurmuşlardır. Kelime-i Tevhid aslî imanı tevhid ettiği için, zikrin ekmeli Cenab-ı Hakk’ı tahmidde Niamat-ı Samedaniyyeyi tezyide mazhar olduğu için, duaların faziletlisidir. Hususiyle mübarek Ramazan ayında Kelime-i Tevhid ile meşgul olmakta büyük fazilet vardır.

    İbadete ihlâs ile devam kalbin uyanmasına vesile olduğu gibi ma’sıyete devamda kalbin hasta olup ölmesine sebep olur. Çok yemek, çok uyumak ve çok söylemek de kalbi kasvete duçar eder, çok gülmek de kalbe manen zarar verir. Kalbin ölmesine de sebep olur demektir.

    Efendimiz (s.a.v) bir Hadis-i Şerif’lerinde: “Hamd nimetin sermayesidir. Tevhid ise cennetin sermayesidir.” buyurmuştur. (Ramuz El Ehadis. S.247. 2337 nolu Had. Şer.)

    Beyazid-i Bestami (k.s) Hazretlerine insanlar: “La ilahe illallah cennetin anahtarıdır diyorlar. Siz ne buyurursunuz?” diye sordular. O da: “Doğru söylüyorlar, ama anahtar dişsiz ve şifresiz olmaz. Kelime-i Tevhid anahtarının dört dişi (şifresi) vardır:

    1: Yalansız ve gıybetsiz bir dil

    2: Hilesiz ve hıyanetsiz bir kalb

    3: Haram ve şüphelerden uzak bir karın

    4: Nefsin kötü arzularından, sünnete uymayan, dine sokulan yeni yeni şeylerden uzak bir amel.

    İşte Şeriat-ı Muhammediyye’nin emir ve nehiyleri bu dört cümlede toplanmıştır. Bunlara riayet edenlere Cenabı Hakk kendi katından manevi elbiseler sunar. Ancak ne var ki, bu elbiselere nail olanlar, elbiselerden ziyade onları sunan Cenabı Hakk ile meşgul olmalıdırlar.” buyurdu.

    Binaenaleyh Kelime-i Tevhid, yedi ismin evvelidir. Talib şeyhinden aldığı telkin veçhile gece gündüz ayakta, oturarak ve her halinde buna devam edilirse, Batınında bir melekütî lamba yakılır ve işlediği günahları, kötülükleri basiret gözüyle görüp ikrah eder ve zayi eylediği vakitlerine pişman olup halas bulmaya çalışır. Mücahede’ye devam eyledikçe cezbeye kuvvet gelerek fakr ve fena ile tecellilere mazhar olur. Tabi bunlar nefs-i emmareden kurtulup nefs-i hayvaniden nefsi insaniye geçince tecelli eder.

    Şunu iyi bilmeli ki, bu dünyaya gelen her insan mutlaka şu yedi tehlike ile karşı karşıya gelecektir:

    1-ÖLÜM TEHLİKESİ: Her canlı her nefis ölümü tadacaktır. Bir mutlu son için ölümü iman ile tatmak gerekir. En büyük tehlike son nefesini verirken insan, iman ile mi verecek, yoksa (Allah (c.c) korusun) imansız mı? İşte bu korkunç tehlikeden hiç kimse emin değildir.

    2- KABİR TEHLİKESİ: Hiç bir nefis, kabirdeki durumundan emin değildir. Kabir hayatı cennet bahçesi mi yoksa cehennem çukuru mu olacaktır? İşte bu korkunç tehlikeden de hiç kimse emin değildir.

    3- SORGU SUAL TEHLİKESİ: Kabirde sual Melekleri olan Münker ve Nekir’in suallerine doğru cevap verebilecek mi, yoksa veremeyecek mi?

    4- HAŞIR TEHLİKESİ: Kabir hayatının sona ermesi ve insanların yeniden dirilmesinde o zaman dirilmesi nasıl olacak, ak mı kara mı? Bundan dahi hiç kimse emin değildir.

    5- HESAB VERME TEHLİKESİ: Her nefis hesap vermek zorundadır. Bu dünyada yapılan en küçük bir amelin (işin) hesabı sorulacaktır. İşte o zaman bu hesap işi kolay mı, yoksa çetin zor mu olacaktır?

    6- MİZAN TEHLİKESİ: Her nefsin, her insanın amelleri mizana (tartıya) girecektir. İşte o zaman, sevaplar mı ağır gelecek, günahlar mı ağır basacaktır?

    7- AYRILIŞ TEHLİKESİ: Son ayrılış, hesap kitap bitip ayrılış, sevkıyat cennete mi, yoksa cehenneme mi? Bu da bir tehlikedir.

    İşte bu yedi türlü tehlikeden hiç kimse emin olamaz. Bu yedi tehlikenin acı ve sancısını aklı başında olan her müslüman çekmelidir. Bu yedi türlü tehlikeden kurtuluş ancak Kelime-i Tevhid ile mümkündür. İslam Âlimleri bu yedi tehlikeye karşı yedi kelimeden meydana gelen Kelime-i Tevhidi “Bu tehlikelere karşı bir kurtuluş çaresidir” demişlerdir. Peygamber (s.a.v) Efendimiz Hadis-i Şeriflerinde: “Son sözü ‘Lâ ilâhe İllallah’ olan bir kimse, cennete girer.” Buyurmuşlardır. Bu dünyada yaşarken zikri Kelime-i Tevhid olanın son nefesini verirken dahi son sözü Kelime-i Tevhid olacaktır. Bunda asla şek ve şüphe yoktur. Çünkü bu hususta Yüce Allah(c.c) ın ve Resulünün (s.a.v) verdiği sözde, asla cayma yoktur.(Kelimei Tevhid Kitabı. S.95,96)

    Hz. Ebubekir (r.a) ın rivayetinde. Ashab-ı Kiramdan Dıhyetül Kelbi (r.a) ismiyle (lakabiyle) bilinen bu zat, arab kabileleri reislerinden olup henüz daha İslam’a girmemiş (Müslüman) olmamıştı. Peygamber (s.a.v) Efendimiz bu zatın müslüman olmasını çok arzu ediyordu. O zaman yedi yüze yakın hanedanı, Dıhye’nin müslüman olmasıyla İslam’a girmiş olacaklardı. Beklenilen gün geldi. Dıhyetül Kelbi müslüman olma arzusuyla yanıp tutuşuyordu. Cenabı Hak, Efendimiz (s.a.v)’e bir sabah namazından sonra, Dıhye hakkında şöyle vahiyde bulundu: “Ya Habibim! Dıhye’nin kalbine iman nurunun ışığını attım, biraz sonra, sana Dıhye gelecektir.” buyurdu. Resul-i Ekrem (s.a.v) Efendimiz henüz Mescid de iken Dıhye (r.a) içeri girdi. Efendimiz (s.a.v), üzerindeki mübarek hırkasını çıkarıp yere serdi ve Dıhye’ye hitaben: “Buyurun, hırkamın üzerine oturun!” buyurarak iltifatta bulundu. Dıhye, Efendimizin bu nezaketi ve iltifatını görünce son derece duygulandı ve eğilip hırka-i saadeti yerden hürmetle alarak gözlerine sürdü, başının üzerine koydu, samimiyet, içtenlik, saygı ve hürmetle “Lâ ilâhe İllallah Muhammeden Resulûllah diyerek Kelime-i Tevhid ve Kelime-i Şahadet getirdi ve sonra: “Cahiliyet devrinde birçok kız çocuklarımı kendi ellerimle öldürdüm.” dedi. Dıhye’nin bu itirafına karşılık Efendimiz (s.a.v) hayretler içerisinde kaldı. Cebrail (a.s) indi ve : “Ya Muhammed! Dıhye’ye de ki: ‘Ey Dıhye! Rabbin Teâlâ buyuruyor ‘İzzet ve Celalime and olsun ki, sen ey Dıhye “Lâ ilâhe illallah Muhammeden Resulûllah” dediği an, senin altmış yıllık günahlarını bağışladım.”(Kelimei Tevhid Kitabı. S.95)

    Bütün varlıkların sahibi Yüce Rabbimizdir. Kulunu af ve mağfiret etmek için en büyük sebep Kelime-i Tevhiddir. Onun için Kelime-i Tevhidi dilimizden düşürmemeliyiz.

    Nebiler Nebisi (s.a.v) Efendimiz: “Kıyamet gününde Ümmetimden biri, her birinin uzunluğu göz görünceye kadar olmak üzere doksan dokuz defter ile gelir. Bu defterlerin hepsi de büyük, günahlarla dolmuştur. Cenab-ı Hak: ‘Ey kulum bu günahları hep sen mi işledin, yoksa melekler ilave mi ettiler? Bunları hatırlar mısın?’ diye sorar. Kul: ‘Evet Ya Rabbi! Bütün yaptıklarımı hatırlıyorum, bu günahlar hep benimdir. Melekler hiç bir şey ilave etmediler.” der. Cenab-ı Hak: ‘Sana zulmedilmez, bu doksan dokuz defter içinde iki satırlık bir ibadetin var o da, (Lâ ilâhe illallah Muhammeden Resulûllah) mübarek kelimesidir. Haydi, terazinin başına gel.’ buyurur. Kul da terazi başına gelir. Terazinin bir gözüne 99 defteri diğer gözüne de Kelime-i Tevhidi yazılı olan kâğıdı koyarlar. Bu Kelime-i Tevhid kâğıdı ağır gelerek o kul cennete girer, zira içinde Lafza-i Celal bulunan Kelime-i Tevhide hiç bir şey ağır gelemez.” Buyurdu.(Tirmizi)